Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

पितर ऊचुः । पितरो मानवा ह्येते स्वर्गं प्राप्ताः स्वकर्मभिः । देवानां मध्यसंस्थाश्च पीड्यंते क्षुत्पिपासया

pitara ūcuḥ | pitaro mānavā hyete svargaṃ prāptāḥ svakarmabhiḥ | devānāṃ madhyasaṃsthāśca pīḍyaṃte kṣutpipāsayā

เหล่าปิตฤกล่าวว่า: “คนเหล่านี้แท้จริงคือบรรพชนของมนุษย์ ด้วยกรรมของตนจึงได้ถึงสวรรค์; แต่แม้อยู่ท่ามกลางหมู่เทวะ ก็ยังถูกรบกวนด้วยความหิวและกระหาย”

पितरःthe Pitṛs
पितरः:
कर्ता (speaker)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
पितरः(as for) the Pitṛs
पितरः:
कर्ता (topic/subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विषय-निर्देशः
मानवाःhumans
मानवाः:
कर्ता (coordinated subject)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (indeed/for)
एतेthese
एते:
कर्ता (demonstrative)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; निर्देशार्थकः
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
कर्म/गन्तव्य (goal)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; गत्यर्थे द्वितीया
प्राप्ताःhave attained
प्राप्ताः:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; भूतकृदन्तः (क्त/PPP) — ‘have attained’
स्व-कर्मभिःby their own deeds
स्व-कर्मभिः:
करण/हेतु (means/cause)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (स्वं कर्म)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (of the gods)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
मध्य-संस्थाःsituated in the midst (among them)
मध्य-संस्थाः:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + संस्था (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (मध्यं संस्थिताः)
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधकः
पीड्यन्तेare afflicted/tormented
पीड्यन्ते:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√पीड् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (are afflicted)
क्षुत्-पिपासयाby hunger and thirst
क्षुत्-पिपासया:
करण (Instrument/cause)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पिपासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (क्षुत् च पिपासा च)

Pitṛs (ancestors)

Listener: Brahmā

Scene: Pitṛs explain: these are human ancestors in svarga yet suffering hunger and thirst among the gods; depict a poignant contrast—devas radiant and satisfied, ancestors subdued and yearning.

P
Pitṛs (ancestors)
D
Devas (gods)
S
Svarga (heaven)

FAQs

Even attainment of heavenly realms does not remove dependence on dharmic support from descendants; pitṛ-sustenance is tied to prescribed offerings.

The verse is part of a tīrtha-māhātmya chapter but does not specify a named location in this line; it emphasizes the universal pitṛ-principle often enacted at tīrthas.

Implied need for pitṛ offerings (kavya/śrāddha, tarpaṇa) to relieve hunger and thirst; details are expanded in subsequent verses.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App