Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

हरिश्चन्द्रे गते स्वर्गं रोहिताश्वे नृपे स्थिते । तीर्थयात्राप्रसंगेन मार्कण्डो मुनिसत्तमः

hariścandre gate svargaṃ rohitāśve nṛpe sthite | tīrthayātrāprasaṃgena mārkaṇḍo munisattamaḥ

ครั้นเมื่อหริศจันทราเสด็จสู่สวรรค์แล้ว และโรหิตาศวะดำรงมั่นเป็นพระราชา ในคราวแห่งการจาริกสู่ทีรถะอันศักดิ์สิทธิ์ มุนีผู้เลิศคือมารกัณฑะ (มารกัณฑेयะ) ก็ได้มาถึงที่นั้น

हरिश्चन्द्रेin/when Harishchandra
हरिश्चन्द्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहरिश्चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—हरिः+चन्द्रः (कर्मधारय)
गतेhaving gone
गते:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘हरिश्चन्द्रे’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; गमनस्य कर्म
रोहिताश्वेin/when Rohitāśva
रोहिताश्वे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोहिताश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—रोहितः+अश्वः (तत्पुरुष/कर्मधारय-नाम)
नृपेin the king
नृपे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘रोहिताश्वे’ इत्यस्य अप्पोजिशन
स्थितेbeing established/reigning
स्थिते:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘नृपे/रोहिताश्वे’ इत्यस्य विशेषणम्
तीर्थयात्राप्रसंगेनby/owing to the occasion of a pilgrimage
तीर्थयात्राप्रसंगेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootतीर्थ-यात्रा-प्रसङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गः (षष्ठी-तत्पुरुष)
मार्कण्डःMārkaṇḍa
मार्कण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
मुनिसत्तमःthe best of sages
मुनिसत्तमः:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—मुनीनां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Sūta (continuing narration)

Tirtha: Sarayū-saṅgama (implied)

Type: sangam

Listener: Ṛṣis

Scene: A transitional tableau: Hariścandra depicted ascending to svarga in a celestial vignette; Rohitāśva seated on the throne below; Mārkaṇḍeya traveling with staff and kamaṇḍalu toward a riverine tīrtha.

H
Hariścandra
R
Rohitāśva
M
Mārkaṇḍeya
T
Tīrthayātrā

FAQs

Sacred travel (tīrthayātrā) is portrayed as a dharmic catalyst: it brings sages and rulers together for the transmission of right conduct.

The Adhyāya’s pilgrimage thread leads into the Sarayū region and Ayodhyā, framing them as potent settings for ritual merit.

No direct prescription; it establishes the historical setting for forthcoming instructions on śrāddha and related rites.