Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

putrastava mahābhāge jīvasūktaprabhāvataḥ | eṣa sarvāgaṇānāṃ ca madīyānāṃ sureśvari | bhaviṣyati sadā'dhyakṣa stasmācca gaṇanāyakaḥ

โอ้พระเทวีผู้ทรงบุญยิ่ง ด้วยอานุภาพแห่งชีวะ-สูคตะ ผู้นี้จักเป็นบุตรของพระองค์ และโอ้พระราชินีแห่งเหล่าเทวะ เขาจักเป็นผู้กำกับดูแลหมู่คณะ (คณะ) ของเราทั้งปวงเสมอ จึงจักได้พระนามว่า คณะนายกะ ผู้เป็นผู้นำแห่งคณะทั้งหลาย

पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
तवof you/your
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
महाभागेO fortunate one
महाभागे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; विशेषण-रूपेण (as address)
जीवसूक्तप्रभावतःdue to the power of the Jīvasūkta
जीवसूक्तप्रभावतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootजीवसूक्त-प्रभाव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रभाव-शब्दः पुंलिङ्गः), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जीवसूक्तस्य प्रभावः)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
सर्वागणानाम्of all the gaṇas
सर्वागणानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व-गण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वे गणाः)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मदीयानाम्my/pertaining to me
मदीयानाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमदीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘गणानाम्’)
सुरेश्वरिO queen of the gods
सुरेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुरेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
भविष्यतिwill be/become
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb of time)
अध्यक्षःoverseer/president
अध्यक्षः:
Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (From that/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गणनायकःleader of the gaṇas
गणनायकः:
Karta (Predicate/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगण-नायक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गणानां नायकः)

Śrī Bhagavān

Listener: King (pārthiva); within scene: Devī

Scene: Śiva proclaims the newly enlivened being as Devī’s son and eternal overseer of Śiva’s gaṇas; the figure is now radiant, poised as a commander among attendants.

J
Jīva-sūkta
P
Pārvatī (Sureśvarī/Mahābhāgā)
G
Gaṇa
G
Gaṇa-nāyaka (Gaṇeśa)

FAQs

Divine roles are established by sacred power and purpose—Vināyaka is appointed as the cosmic administrator of Śiva’s gaṇas.

No particular tīrtha is named; the verse glorifies Gaṇeśa’s office (Gaṇa-nāyaka) within the chapter’s sacred account.

It underscores the efficacy of Jīva-sūkta and frames Gaṇeśa worship around his divinely ordained authority.