Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

śrībhagavānuvāca | śuddhyarthaṃ caiva yatkāryaṃ kāryesminnṛpasattama | vināyakasamudbhūtāṃ tattvaṃ pūjāṃ samācara

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “โอ้ราชาผู้ประเสริฐ เพื่อความบริสุทธิ์ในกิจนี้ จงประกอบบูชาตามตัตตวะแห่งวินายกะ (พระคเณศ) โดยถูกต้องเถิด”

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् भगवान्)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शुद्ध्यर्थम्for purification
शुद्ध्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootशुद्धि + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः (उद्देश्य/प्रयोजनार्थे) — ‘शुद्ध्यर्थम्’ = for purification
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-बोधक conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण particle)
यत्whatever/that which
यत्:
Visheshana (Correlative/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative) — ‘that which’
कार्यम्the act to be done
कार्यम्:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; √कृ + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘to be done/duty’
कार्येin this undertaking
कार्ये:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘in this’ (कार्ये इत्यस्य विशेषणम्)
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः)
विनायकसमुद्भूताम्arisen from Vināyaka
विनायकसमुद्भूताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनायक + समुद्भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (विनायकात्/विनायकस्य समुद्भूता)
तत्त्वम्the principle/true nature
तत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समाचरperform
समाचर:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ√चर् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śrī Bhagavān

Listener: nṛpasattama (best of kings)

Scene: A divine speaker (Bhagavān) instructs a king on performing Vināyaka worship as a purificatory step; Gaṇeśa icon or yantra implied beside ritual vessels.

V
Vināyaka
G
Gaṇeśa

FAQs

Begin sacred and worldly undertakings with inner and outer purification through Vināyaka-centered worship, aligning action with dharma.

This verse sits within the Tīrthamāhātmya context of the Nāgara Khaṇḍa; the snippet itself emphasizes rite-order (Vināyaka pūjā) rather than naming a specific tīrtha.

A directive to perform Vināyaka-tattva pūjā (Gaṇeśa worship as a purificatory preliminary rite).