Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

tasmāttapaḥ kariṣyāmi yadasādhyaṃ surairapi | svaputraṃ sve pade dhṛtvā tataścakre tapo mahat

เพราะฉะนั้นเราจักบำเพ็ญตบะอันแม้เหล่าเทวะก็ยากจะบรรลุได้ ครั้นตั้งบุตรของตนไว้ในตำแหน่งของตนแล้ว เขาจึงเริ่มตบะอันยิ่งใหญ่

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इत्यव्ययप्रयोगः (हेतौ/तस्मादर्थे) — 'therefore/from that reason'
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — 'austerity'
करिष्यामिI shall perform
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन — 'I shall do'
यत्that which
यत्:
Karma (Correlative object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — सम्बन्धसूचक 'that which'
असाध्यम्unattainable
असाध्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसाध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (यत्)
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karana (Agent-like instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन — 'by the gods'
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — 'even'
स्वपुत्रम्his own son
स्वपुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वपुत्र (प्रातिपदिक: स्व + पुत्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — 'own son'
स्वेin his own
स्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — विशेषणम् (पदे)
पदेin (his) place/status
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — 'in (his) position/state'
धृत्वाhaving placed
धृत्वा:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootधृ (धातु) → धृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय — 'having placed/holding'
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक) — 'then'
चक्रेperformed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'did/performed'
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — विशेषणम् (तपः)

Narrator (with embedded resolve of Viśvāmitra)

Scene: A ruler/householder ceremonially places his son on the seat of authority, then turns away toward the forest with staff and waterpot, signaling the start of ‘mahat tapas’.

V
Viśvāmitra
S
surāḥ (gods)
S
son (sva-putra)

FAQs

True pursuit of spiritual elevation requires sacrifice, responsibility, and sustained austerity.

The verse does not name a tīrtha; it narrates the preparatory act leading into sacred practice.

Tapas (austerity) is the prescribed practice in principle, without a specific vrata-method described.