Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

ब्राह्मण उवाच । परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् । धर्म द्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्

brāhmaṇa uvāca | paranāryāḥ kṛte vatsa prāyaścittaṃ vinirmitam | dharma droṇeṣu sarveṣu varṇānāṃ ca pṛthagvidham

พราหมณ์กล่าวว่า: “ดูลูกรัก สำหรับความผิดเกี่ยวกับสตรีของผู้อื่น ได้บัญญัติ ‘ปรायัศจิตตะ’ ไว้ในคัมภีร์ธรรมทั้งปวง และมีรูปแบบแตกต่างกันตามวรรณะ”

brāhmaṇaḥthe brāhmaṇa
brāhmaṇaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom. sg.)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √वच्
para-nāryāḥof another’s wife/woman
para-nāryāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpara + nārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘परस्याः नारी’ (another man’s woman) gen. sg.
kṛtein the case of/for
kṛte:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootkṛta (√kṛ क्त; प्रातिपदिकवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ-सप्तमी (locative of cause: ‘in the case of/for’)
vatsadear child
vatsa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (voc. sg.)
prāyaścittamexpiation/penance
prāyaścittam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprāyaścitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (nom./acc. sg.)
vinirmitamis laid down/made
vinirmitam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootvi-nir-√mā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘prescribed/constructed’
dharmadharma/law
dharma:
Sambandha (Topic/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (पाठे सम्भाव्यः ‘धर्मः’ प्रथमा)
droṇeṣuin the droṇas/measure-units (i.e., categories)
droṇeṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdroṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (loc. pl.); ‘droṇa’ = measure/vessel; here likely ‘sections/containers’ metaphorically
sarveṣuin all
sarveṣu:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifies droṇeṣu)
varṇānāmof the social classes (varṇas)
varṇānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (gen. pl.)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction: and)
pṛthak-vidhamof different kinds/separately prescribed
pṛthak-vidham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpṛthak + vidha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘पृथक् विधम्’ (of different kinds)

Brāhmaṇa (dharmaśāstra-knower)

Listener: Śaunaka et al. (implied)

Scene: The brāhmaṇa speaks with measured hand-gesture (vyākhyāna-mudrā), indicating structured teaching; Sāṃba listens, still contrite.

B
Brāhmaṇa
D
Dharmaśāstra
V
Varṇa

FAQs

Dharma provides structured remedies for moral collapse, tailored to responsibility and social duty.

No particular tīrtha is named in this verse; it is a dharma-prāyaścitta teaching within a tīrtha-māhātmya chapter.

Atonements (prāyaścitta) are affirmed as prescribed in dharma texts, with variations by varṇa; the specific act is detailed in subsequent verses.