Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले । दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ prodgate ravimaṇḍale | duḥkhena mahatā yuktaḥ protthitaḥ sa hareḥ sutaḥ

ครั้นเมื่อราตรีล่วงไป และดวงอาทิตย์ผุดขึ้นเป็นวงกลมสว่างไสว บุตรแห่งพระหริก็ลุกขึ้น ยังถูกถ่วงด้วยความโศกอันใหญ่หลวง

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक-निपात) = indeclinable; then/now
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
व्यतीतायाम्when (it) had passed
व्यतीतायाम्:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootवि + अति + इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; रात्र्याम् इति सति-सप्तमी (locative absolute)
प्रोद्गतेwhen (it) had risen
प्रोद्गते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootप्र + उद् + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; रविमण्डले इति सति-सप्तमी (when the sun-disc had risen)
रविमण्डलेin the sun-disc (i.e., when the sun rose)
रविमण्डले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootravi + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समास: रवेः मण्डलम् (sun-disc)
दुःखेनwith sorrow
दुःखेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
महतāgreat
महतā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; दुःखेन इति विशेषणम्
युक्तःendowed (with)
युक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: युक्त/समन्वित (endowed with)
प्रोत्थितःarose
प्रोत्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + उत् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: उत्थितः (arose)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
हरेःof Hari
हरेः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Narrator

Scene: Sunrise breaks; Sāṃba rises from a sleepless night, face drawn with grief, yet posture suggesting determination; warm light contrasts with his inner heaviness.

S
Sāṃba
H
Hari

FAQs

A new day invites moral resolve: sorrow should mature into a dharmic search for purification.

Not specified in this verse; it continues the tīrtha-māhātmya storyline.

No prescription appears here; it precedes the consultation with a dharma-knowing brāhmaṇa.