Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 116

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् । चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्

sūta uvāca | etadvaḥ sarvamākhyātaṃ viśvāmitrīyamuttamam | caturthaṃ ca puṇyatīrthaṃ strīṇāṃ caiva śubhāvaham

สูตะกล่าวว่า: ‘ทั้งหมดนี้เราได้เล่าแก่ท่านทั้งหลายแล้ว—วิศวามิตรียมหาตมยะอันประเสริฐ เป็นตีรถะอันศักดิ์สิทธิ์ลำดับที่สี่ และยังเป็นมงคลยิ่งแก่สตรีด้วย’

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
वःto you (all)
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), बहुवचन (Plural) — enclitic; 'of you/to you' (contextually dative)
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) एतत् इति विशेष्यस्य
आख्यातम्has been narrated/told
आख्यातम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'has been narrated'
विश्वामित्रीयम्(the account) relating to Viśvāmitra
विश्वामित्रीयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक) + ईय (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तद्धितान्त विशेषण: 'pertaining to Viśvāmitra'
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण
चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्रमवाचक विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पुण्यतीर्थम्the holy tīrtha
पुण्यतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे 'holy ford/pilgrimage-place'
स्त्रीणाम्of women/for women
स्त्रीणाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
शुभावहम्bringing auspiciousness
शुभावहम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषार्थे 'bringing auspiciousness'

Sūta

Tirtha: Viśvāmitrīya (the ‘fourth’ puṇya-tīrtha in the described sequence)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages led by Śaunaka (implied)

Scene: Sūta addresses assembled sages, concluding the Viśvāmitrīya Māhātmya; a symbolic map-like depiction of four tīrthas, with the fourth highlighted as auspicious for women.

S
Sūta
V
Viśvāmitra
V
Viśvāmitrīya Tīrtha

FAQs

Purāṇic tīrthas are ranked and praised for specific blessings; this one is singled out as especially auspicious, including for women.

Viśvāmitrīya tīrtha (a sacred site connected with Viśvāmitra) within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya setting.

No specific rite is prescribed in this summary verse; it concludes and praises the tīrtha’s auspicious efficacy.