Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

श्रीभगवानुवाच । अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति । नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति

śrībhagavānuvāca | ataḥ paraṃ mamāvāsaḥ sthāne'tra ca bhaviṣyati | nāmnā kuharavāsākhyā saṃjñā mama bhaviṣyati

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า “นับแต่นี้ไป ที่ประทับของเราจักมีอยู่ ณ สถานที่นี้แน่นอน และนามที่เราถูกขาน ณ ที่นี้จักเป็น ‘กุหราวาสะ’”

श्रीभगवान्the venerable Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—श्रीमान् भगवान् (कर्मधारयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तर्य (therefore/from this)
परम्after this, henceforth
परम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (thereafter/next)
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आवासःdwelling, abode
आवासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्थानेin the place
स्थाने:
Desha-adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कुहरवासाख्याnamed ‘Kuharavāsa’
कुहरवासाख्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुहरवास + आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कुहरवास इति आख्या यस्याः (नामधारक-तत्पुरुषः)
संज्ञाdesignation, name
संज्ञा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Bhagavān (Sūrya/Ravi, accepting the boon)

Tirtha: Kuharavāsa

Type: kshetra

Listener: The petitioner/devotee (unnamed here)

Scene: Bhagavān speaks a boon: ‘My dwelling will be here’; the air brightens, the ground becomes a sanctum; the name ‘Kuharavāsa’ is visually suggested by a cave-like recess or shaded hollow near a shrine.

K
Kuharavāsa
S
Sūrya/Ravi
P
Puṇyahrada (context)

FAQs

A tīrtha becomes especially potent when divine presence is affirmed; sacred geography is shaped by devotion and divine consent.

The locale associated with Puṇyahrada, now sanctified as the Lord’s abode named ‘Kuharavāsa’.

No new rite; it provides sthala-nāma (place-name) and establishes the deity’s residence, reinforcing the site’s sanctity.