Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

martyaloke suraśreṣṭha naṣṭā dharmakriyā bhṛśam | kāmāsakto yato lokastāṃbūlasya ca bhakṣaṇāt | tasmātkuru prasādaṃ no yenāsmākaṃ kriyā bhavet

“ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ ในโลกมนุษย์พิธีกรรมแห่งธรรมะเสื่อมสูญอย่างยิ่ง เพราะผู้คนติดกามด้วยการเคี้ยวตัมบูละ ดังนั้นขอพระองค์ทรงโปรดปรานแก่พวกข้าพเจ้า เพื่อให้พิธีและเครื่องบูชาที่ควรแก่พวกข้าพเจ้ากลับมาดำเนินได้อีกครั้ง”

martyalokein the mortal world
martyaloke:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmartya + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)
suraśreṣṭhaO best of gods
suraśreṣṭha:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootsura + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; संबोधन
naṣṭāḥdestroyed
naṣṭāḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√naś (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
dharmakriyāḥreligious rites
dharmakriyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma + kriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
bhṛśamgreatly; completely
bhṛśam:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
kāmāsaktaḥattached to desire
kāmāsaktaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjective)
TypeAdjective
Rootkāma + āsakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘आसक्त’; तत्पुरुषः (कामे आसक्तः)
yataḥbecause; since
yataḥ:
Hetu (Cause marker)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal relative adverb: because/wherefrom)
lokaḥthe people/world
lokaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tāṃbūlasyaof betel (tāmbūla)
tāṃbūlasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Roottāṃbūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
bhakṣaṇātfrom eating; due to consumption
bhakṣaṇāt:
Apādāna (Cause/Source)
TypeNoun
Rootbhakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ (cause)
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Inference marker)
TypeIndeclinable
Roottasmāt (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘therefore’
kurudo; grant
kuru:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
prasādamfavor; grace
prasādam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprasāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
naḥto us
naḥ:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन/बहुवचन-रूप (enclitic); अत्र चतुर्थी-बहुवचनार्थे (to us)
yenaby which
yena:
Karaṇa/Hetu (Means/Cause)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; साधन/हेतु (by which)
asmākamof us
asmākam:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
kriyārite; religious act
kriyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhavetmay be; may occur
bhavet:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Devagaṇas (the gods), addressing Pitāmaha (Brahmā)

Listener: Pārthiva (king)

Scene: Devas addressing Brahmā with folded hands, describing the human world’s fall; a symbolic vignette shows people chewing tāmbūla while yajña fires die out.

M
martyaloka
T
tāmbūla
P
Pitāmaha
B
Brahmā
D
devas

FAQs

Addiction to pleasure (kāma) erodes dharma and disrupts the yajña-based harmony between humans and devas.

No single tīrtha is highlighted in this line; it frames a moral-cosmic problem within the Mahātmya narrative.

Restoration of dharmakriyā—especially yajña-related rites and offerings—is implied as the needed remedy.