Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

kālakūṭaṃ samutpannaṃ yena sarve surāsurāḥ | saṃprāptāḥ paramaṃ kaṣṭaṃ prabhagnāśca diśo daśa

แล้วพิษกาลกูฏะก็อุบัติขึ้น ด้วยพิษนั้นเหล่าเทวะและอสูรทั้งปวงตกอยู่ในทุกข์ยิ่งนัก และทิศทั้งสิบก็ปั่นป่วนสั่นคลอน

कालकूटम्Kālakūṭa poison
कालकूटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालकूट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular); समासः: काल + कूट (कर्मधारय)
समुत्पन्नम्arisen, produced
समुत्पन्नम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past participle, Neuter, Nom/Acc, Singular)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Instrumental, Singular)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)
सुरासुराःgods and demons
सुरासुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); समासः: सुर + असुर (द्वन्द्व)
संप्राप्ताःreached, came to
संप्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-√आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Past participle, Masculine, Nom, Plural)
परमम्supreme, extreme
परमम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
कष्टम्distress, hardship
कष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
प्रभग्नाःbroken, scattered
प्रभग्नाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-√भञ्ज् (धातु) → भग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Past participle, Masculine, Nom, Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
दिशःdirections
दिशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Nom/Acc, Plural)
दशten
दश:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; दिशः इति पदस्य विशेषणम् (numeral used adjectivally)

Unknown (deduced: Purāṇic narrator)

Listener: A king (राजेन्द्र) addressed in the passage

Scene: From the churning ocean rises a dark, lethal plume of Kālakūṭa; devas and asuras recoil in anguish; the sky and ten directions appear shaken, with turbulent waves and ominous clouds.

K
Kālakūṭa
S
Suras
A
Asuras
T
Ten directions (Daśa-diś)

FAQs

Before the highest reward appears, destructive trials may arise; endurance and turning to divine refuge are implied.

No specific tīrtha is named in this verse.

None.