Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

etasminnaṃtare brahmā jagrāha tritayaṃ ca tat | dākṣiṇyātsarvadevānāmanicchannapi pārthiva | mamanthuḥ sāgaraṃ rājanpunaste yatnamāśritāḥ

ครั้นในระหว่างนั้น พระพรหมทรงรับเอาสามสิ่งนั้นไว้ ด้วยความเกื้อกูลต่อเหล่าเทพทั้งปวง แม้พระองค์มิใคร่ประสงค์ก็ตาม ข้าแต่มหาราช แล้วเหล่าเทพก็เพียรพยายามอีกครั้ง กวนมหาสมุทรขึ้นใหม่อีกครา

etasminin this
etasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (locative demonstrative)
antarein the interval
antare:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थान/कालवाचक
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
jagrāhatook/accepted
jagrāha:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tritayamthe triad; threefold set
tritayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottritaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
dākṣiṇyātout of generosity
dākṣiṇyāt:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootdākṣiṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
sarva-devānāmof all the gods
sarva-devānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (all + gods)
anicchannot wishing
anicchan:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootna + iṣ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-पूर्वक (not wishing)
apieven/though
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि—अपि/यद्यपि (particle: even/though)
pārthivaO king
pārthiva:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
mamanthuḥchurned
mamanthuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootmanth (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
sāgaramthe ocean
sāgaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
rājanO king
rājan:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
punasagain
punas:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम (they)
yatnameffort
yatnam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
āśritāḥhaving resorted to; having undertaken
āśritāḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-śri (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे (having resorted to)

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Listener: Rājā (king)

Scene: Brahmā, amid assembled devas, accepts the ‘triad’ (tritaya) and the gods recommence churning the ocean with renewed exertion; the sea roils with foam and whirlpools.

B
Brahmā
D
Deva(s)
S
Sāgara (Ocean)
R
Ratna-tritaya

FAQs

Dharma often requires accepting responsibility for the common good, and success comes through renewed, disciplined effort.

No particular tīrtha is named in this verse; it continues the Purāṇic churning narrative within the Tīrthamāhātmya frame.

A general principle of rite-like perseverance is implied (continued ‘manthana’ with effort), but no concrete ritual steps are specified.