Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

माहेश्वराणि लिंगानि तानि दृष्टानि च त्वया । एतत्पातालसंस्थं च हाटकेश्वरसंज्ञितम्

māheśvarāṇi liṃgāni tāni dṛṣṭāni ca tvayā | etatpātālasaṃsthaṃ ca hāṭakeśvarasaṃjñitam

ลึงคะแห่งมหेशวรเหล่านั้น ท่านก็ได้เห็นแล้วแน่นอน; แต่ลึงคะนี้ซึ่งสถิตในปาตาล และมีนามว่า หาฏเกศวร—

माहेश्वराणिMaheśvara’s, Śaiva
माहेश्वराणि:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootमाहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (of ‘लिङ्गानि’)
लिङ्गानिliṅgas
लिङ्गानि:
Karma (Object in passive sense)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (nominative plural)
तानिthose
तानि:
Karma (Object reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (demonstrative; agreeing with ‘लिङ्गानि’)
दृष्टानिwere seen
दृष्टानि:
Kriyā (Predicate in passive)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त) ‘दृष्ट’
Formभूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग प्रथमा बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (have been seen)
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम; तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)
एतत्-पाताल-संस्थम्this, situated in Pātāla (netherworld)
एतत्-पाताल-संस्थम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier of implied ‘लिङ्गम्’)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम) + पाताल (प्रातिपदिक) + संस्थ (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (‘पाताले संस्थम्’ = situated in Pātāla; with ‘एतत्’ as deictic)
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
हाटकेश्वर-संज्ञितम्called Hāṭakeśvara
हाटकेश्वर-संज्ञितम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक; कृदन्त from सम्-ज्ञा)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘हाटकेश्वर’ इति संज्ञितम् = named Hāṭakeśvara)

Śatānanda

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: cave

Scene: A didactic reveal: many liṅgas already visited, then the mention of a subterranean Hāṭakeśvara—suggested by a fissure/entrance to an underworld sanctum with a glowing liṅga.

M
Māheśvara liṅgas
H
Hāṭakeśvara
P
Pātāla

FAQs

Not all sacred realities are equally accessible; some manifestations are guarded by cosmic order and revealed only by special grace.

Hāṭakeśvara, described as a Pātāla-situated Śiva manifestation within the chapter’s sacred geography.

The verse contrasts ordinary liṅga-darśana with the exceptional, hidden nature of Hāṭakeśvara; no specific new rite is detailed here.