Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

श्रवणादीनि पंचैव नक्षत्राणि पृथक्पृथक् । तव पूजाकृते पंच क्रतुतुल्यानि तानि च । भविष्यंति न संदेहः सर्वतीर्थमयानि च

śravaṇādīni paṃcaiva nakṣatrāṇi pṛthakpṛthak | tava pūjākṛte paṃca kratutulyāni tāni ca | bhaviṣyaṃti na saṃdehaḥ sarvatīrthamayāni ca

นักษัตรทั้งห้าที่เริ่มด้วยศรวณะ—แต่ละดวงแยกกัน—เมื่อถือปฏิบัติเพื่อการบูชาท่าน ย่อมเสมอด้วยยัญพิธีเวทห้าประการ; ไร้ข้อสงสัย ทั้งหมดจักเป็นดุจรวมบุญแห่งสรรพทีรถะไว้ในตน

श्रवणादीनि(the) Śravaṇa etc. (nakṣatras)
श्रवणादीनि:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootश्रवण + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रवणः आदिः येषाम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; Nominative plural
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन-प्रायः; numeral used adjectivally
एवindeed/only
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (particle of emphasis)
नक्षत्राणिnakṣatras
नक्षत्राणि:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; Nominative plural
पृथक्separately
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
पृथक्each by itself
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध) एकवचन; Genitive singular
पूजाकृतेfor (your) worship
पूजाकृते:
सम्प्रदान (Purpose/Beneficiary)
TypeNoun
Rootपूजा + कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पूजायाः कृते = for worship), नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान) एकवचन; Dative singular
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, बहुवचन-प्रायः; numeral qualifying implied ‘नक्षत्राणि/तानि’
क्रतुतुल्यानिequal to sacrifices
क्रतुतुल्यानि:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootक्रतु + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्रतुभ्यः तुल्यानि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; Nominative plural
तानिthose
तानि:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; Nominative plural
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात (conjunction)
भविष्यन्तिwill be/become
भविष्यन्ति:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; Parasmaipada
no/not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात
संदेहःdoubt
संदेहः:
वाक्योपपद (Idiomatic complement)
TypeNoun
Rootसंदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; Nominative singular (idiom: ‘no doubt’)
सर्वतीर्थमयानिconsisting of all sacred fords
सर्वतीर्थमयानि:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसर्व + तीर्थ + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वेषां तीर्थानां मयानि = consisting of all tīrthas), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; Nominative plural
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात

Unclear from excerpt (didactic voice within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Scene: A celestial calendar tableau: five nakṣatras starting with Śravaṇa appear as personified star-deities offering garlands; a devotee performs pūjā; sacrificial fires appear faintly as symbolic equivalence.

Ś
Śravaṇa (Nakṣatra)

FAQs

Time sanctified through devotion (nakṣatra observance) can yield sacrifice-like merit and the fruit of many pilgrimages.

No single tīrtha is named; the verse claims the observance becomes ‘sarva-tīrtha-maya’—containing the merit of all tīrthas.

Performing worship aligned with five nakṣatras beginning with Śravaṇa, treating each observance as a distinct devotional act.