Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

यैर्जलानि प्रपीतानि यावन्मात्राणि तद्गृहे । प्राजापत्यानि दत्तानि तेभ्यस्तावंति पार्थिव

yairjalāni prapītāni yāvanmātrāṇi tadgṛhe | prājāpatyāni dattāni tebhyastāvaṃti pārthiva

ข้าแต่พระราชา ในเรือนนั้นพวกเขาดื่มน้ำไปกี่มาตรา ก็ได้กำหนดตบะปราชาปัตยะ (Prājāpatya) ให้แก่พวกเขาเท่าจำนวนนั้น

यैःby which (persons/means)
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; सर्वनाम
जलानिwaters
जलानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
प्रपीतानिdrunk/consumed
प्रपीतानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-पा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘drunk’
यावन्मात्राणिin whatever measure/as much as
यावन्मात्राणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत्-मात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक; तत्पुरुषः (यावन्ति = यावत्, मात्र = measure)
तत्in that
तत्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
गृहेhouse
गृहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
प्राजापत्यानिPrājāpatya penances
प्राजापत्यानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; प्रायश्चित्त-विशेषः (a type of expiation/penance)
दत्तानिwere prescribed/given
दत्तानि:
Karma (Predicative/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘given/assigned’
तेभ्यःto them/for them
तेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी (4/5), बहुवचन; सर्वनाम
तावन्तिso many (corresponding)
तावन्ति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक
पार्थिवO king
पार्थिव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Unspecified narrator addressing a king (pārthiva)

Type: kshetra

Listener: pārthiva (king)

Scene: People holding water-cups near a household threshold; a sage indicates measured quantities with a gesture; a tally of prājāpatya observances is recorded beside a water-pot (kalaśa).

FAQs

Even seemingly minor participation (like drinking water) is treated seriously in dharma, and purification is carefully prescribed.

The setting is within Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha narrative; the verse focuses on expiation rather than the tīrtha’s name.

Prājāpatya penances, in number corresponding to the quantity of water consumed.