Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

ye'nyepi nivasaṃtyatra paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ | te'pi sauhārddanirmuktāḥ sasparddhā itaretaram

แม้สรรพสัตว์อื่นที่อาศัยอยู่ ณ ที่นี้—โคและสัตว์เลี้ยง นก และกวาง—ก็ปราศจากไมตรี และต่างแข่งขันกันเอง

येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)
अन्येother
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (adjectival)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे (also/even)
निवसन्तिdwell/live
निवसन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि√वस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
पशवःanimals/beasts
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
मृगाःdeer/wild animals
मृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), अपि-अर्थे (also)
सौहार्दनिर्मुक्ताःfreed from friendship/affection
सौहार्दनिर्मुक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसौहार्द (प्रातिपदिक) + निर्मुक्त (कृदन्त; नि√मुच्)
Formतत्पुरुष-समासः (सौहार्दात् निर्मुक्ताः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकृदन्त-विशेषणम् (past participle used adjectivally)
सस्पर्धाःrivalrous/competitive
सस्पर्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग-सदृश) + स्पर्धा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्; ‘स्पर्धा’ (competition) युक्ताः (having rivalry) इत्यर्थे
इतरेतरम्with one another/mutually
इतरेतरम्:
Sambandha (Reciprocal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइतरेतर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् परस्पर-अर्थे (reciprocal adverbial use), द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत्

Unspecified (continuation of the same narration to Lakṣmaṇa)

Type: kshetra

Scene: A sacred landscape where deer, cattle, and birds cluster near water yet eye one another with tension—heads lowered, wings half-spread—suggesting rivalry in a place otherwise holy.

FAQs

The narrative intensifies the doctrine of place-power by showing even animal behavior reflecting the kṣetra’s peculiar influence.

The broader passage glorifies a tīrtha within a five-krośa sacred region in Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 20.

No explicit rite here; it supports the later instruction to perform tīrtha-snāna.