Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

preṣyatvena raghuśreṣṭha satyametanmayoditam | sītāyāḥ kiṃ samādeśyaṃ na kiṃcitsaṃprayacchasi | api svalpataraṃ rāma mayā tvaṃ kiṃ kariṣyasi

โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์รฆุ คำที่ข้าพเจ้ากล่าวในฐานะผู้รับใช้เป็นความจริง เมื่อพระองค์มิได้ประทานสิ่งใดเลย ข้าพเจ้าจะนำสารใดไปถึงนางสีดา? แม้เพียงเล็กน้อย โอ้พระราม—พระองค์จะให้ข้าพเจ้าทำสิ่งใดแทนพระองค์?

प्रेष्यत्वेनby (the state of) servitude
प्रेष्यत्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रेष्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
रघुश्रेष्ठO best of the Raghus
रघुश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरघु-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th/vocative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘रघोः श्रेष्ठः’)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive sense/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
उदितम्said, uttered
उदितम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदित (वद्/उद्+इ धात्वर्थे ‘उद्’—here ‘वद्’ भावे; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; क्त (past passive participle)
सीतायाःof Sītā
सीतायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; प्रश्नार्थक
समादेश्यम्to be instructed; an instruction
समादेश्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√दिश् (धातु) + यत् (कृत्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; कृत्य-प्रत्यय (यत्) — ‘to be instructed/ordered’
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; अनिश्चितार्थ (‘anything’)
संप्रयच्छसिyou give, you hand over
संप्रयच्छसि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√यम्/यच्छ् (धातु; ‘to give/hand over’)
Formलट् (Present); मध्यमपुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: ‘even/also’)
स्वल्पतरम्a smaller (thing)
स्वल्पतरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वल्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative: ‘smaller’)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन (8th/vocative); एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental); एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/nominative); एकवचन
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन; प्रश्नार्थक
करिष्यसिyou will do
करिष्यसि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future); मध्यमपुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद

Lakṣmaṇa (Saumitrī), addressing Rāma

Type: kshetra

Scene: Lakṣmaṇa (or an attendant-figure) speaks earnestly to Rāma, emphasizing his role as servant and asking for a message or task for Sītā; the scene is charged but respectful.

R
Rāma
S
Sītā
R
Raghu
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Even in righteous service (sevā), one should speak truthfully and seek clarity of duty (dharma) before acting.

The immediate sequence in this adhyāya leads toward Gokarṇa, a celebrated Śaiva tīrtha, though this verse itself is a narrative dialogue.

No explicit ritual is prescribed here; it is a dialogue setting up the journey and later tīrtha-oriented actions.