Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

राजोवाच । कानि चत्वारि तीर्थानि तत्र मुख्यानि सन्मुने । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्

rājovāca | kāni catvāri tīrthāni tatra mukhyāni sanmune | yeṣu snāto naraḥ samyaksarveṣāṃ labhate phalam

พระราชาตรัสว่า: ข้าแต่มุนีผู้ศักดิ์สิทธิ์ ที่นั่นมีตีรถะสำคัญสี่แห่งใดบ้าง ซึ่งเมื่อมนุษย์อาบน้ำชำระอย่างถูกต้องแล้ว ย่อมได้ผลบุญแห่งตีรถะทั้งปวง?

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कानिwhich (ones)
कानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
चत्वारिfour
चत्वारि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
मुख्यानिprincipal
मुख्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन; विशेषण
सत्O virtuous
सत्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; अस्-धातु)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
येषुin which (places)
येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
सर्वेषाम्of all (of them)
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम-प्रयोग
लभतेobtains
लभते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

Rājā (King)

Tirtha: Four ‘mukhya tīrthas’ (names enumerated in subsequent verses; first is Kūpikā, second Śaṅkha-tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Viśvāmitra

Scene: A king, hands folded, questions sage Viśvāmitra in an āśrama setting about the four chief tīrthas; palm-leaf maps or symbolic river/well motifs indicate pilgrimage geography.

R
Rājā (King)
V
Viśvāmitra (implied addressee)
T
Tīrtha
S
Snāna

FAQs

Sincere inquiry into dharma and pilgrimage practice is itself a valued step toward right action.

The verse introduces (and requests) the names of the four principal tīrthas of the region, detailed in the following verses.

Snāna performed ‘samyak’ (properly, with due observance) to gain comprehensive merit.