Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

चमत्कारपुरे न्यस्तः स्थानेऽस्मिन्विप्रगौरवात् । येन सिध्यंति कार्याणि सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

camatkārapure nyastaḥ sthāne'sminvipragauravāt | yena sidhyaṃti kāryāṇi sarveṣāṃ ca dvijanmanām

ด้วยความเคารพยิ่งต่อพราหมณ์ทั้งหลาย เขาจึงถูกสถาปนาไว้ ณ จมัตการปุระ ณ ที่แห่งนี้เอง และโดยท่านนี้ กิจการของทวิชะทั้งปวงย่อมสำเร็จสมดังประสงค์

चमत्कारपुरेin Camatkāra-pura
चमत्कारपुरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचमत्कार + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘चमत्कारस्य पुरम्’ = city named Camatkāra); अधिकरण
न्यस्तःplaced, deposited
न्यस्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + अस्/स्यन्द्? (धातु) + क्त (कृदन्त); प्रातिपदिक ‘न्यस्त’
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) from √न्यस् (नि+अस्/स्यस् ‘to place/lay down’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (यः)
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
विप्रगौरवात्due to reverence for brāhmaṇas
विप्रगौरवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootविप्र + गौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘विप्रस्य गौरवम्’ = reverence for brāhmaṇas); हेत्वर्थ (cause)
येनby whom/whereby
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम
सिध्यन्तिare accomplished, succeed
सिध्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद/परस्मैपद-प्रयोगः (सिध्यति commonly Ā); here बहुवचन
कार्याणिtasks, affairs
कार्याणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; विशेषण (द्विजन्मनाम्)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
द्विजन्मनाम्of the twice-born (brāhmaṇas etc.)
द्विजन्मनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वि + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (‘द्विः जन्म यस्य’ = twice-born, brāhmaṇa etc.)

Deductive: Skanda (narrating the Tīrthamāhātmya)

Tirtha: Camatkārapura (associated kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Scene: A formal installation (pratiṣṭhā) scene in Camatkārapura: the revered brāhmaṇa is ceremonially seated/established; townsmen and dvijas witness; ritual vessels, garlands, and a sanctified platform indicate ‘this very spot’.

C
Camatkārapura

FAQs

A holy place becomes spiritually potent when founded upon reverence for dharma and the guardians of Vedic tradition.

Camatkārapura, described as a place of siddhi (successful accomplishment) for the twice-born.

No explicit rite is detailed; the verse emphasizes vipra-gaurava (honoring Brāhmaṇas) as the cause of efficacy.