Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

छांदोग्य उवाच । नागरो नागरं मुक्त्वा योऽन्यस्मै संप्रयच्छति । कन्यकां यः प्रगृह्णाति विवाहार्थं कथंचन

chāṃdogya uvāca | nāgaro nāgaraṃ muktvā yo'nyasmai saṃprayacchati | kanyakāṃ yaḥ pragṛhṇāti vivāhārthaṃ kathaṃcana

ฉานโทคยะกล่าวว่า: หากชาวนาคาระละทิ้งคู่ครองนาคาระ แล้วมอบ (ธิดา) ให้แก่ผู้อื่น; หรือหากผู้ใดโดยวิธีใดก็ตามรับหญิงสาวไปเพื่อการสมรส—

chāṃdogyaḥChāndogya (a sage)
chāṃdogyaḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootchāṃdogya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वक्तृ-निर्देशः
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
nāgaraḥa Nāgara (man of Nāgara group)
nāgaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
nāgarama Nāgara (person)
nāgaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
muktvāhaving left/abandoned
muktvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootmuc (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्ययः
anyasmaito another
anyasmai:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्
saṃprayacchatihands over/gives
saṃprayacchati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + sam + yam/yaṃ (धातु: यम्/यच्छ्-प्रयोग)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
kanyakāma maiden
kanyakām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkanyakā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्ययः
pragṛhṇātiaccepts/takes
pragṛhṇāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + grah (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
vivāha-arthamfor marriage
vivāha-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootvivāha (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रयोजनार्थक-द्वितीया (accusative of purpose)
kathaṃcanasomehow/anyhow
kathaṃcana:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcana (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: in some way/anyhow)

Chāndogya

Listener: Audience within the story (Nāgara community/king’s circle; contextual)

Scene: A Vedic-looking sage ‘Chāndogya’ speaks authoritatively, enumerating a rule: a Nāgara should not abandon a Nāgara match; the scene resembles a dharma-assembly with listeners attentive.

C
Chāndogya
N
Nāgara

FAQs

Dharma is also expressed through social vows and community ethics; violating them is treated as a moral fault in the narrative.

The episode is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya section of the Nāgarakhaṇḍa.

No ritual is prescribed; the verse introduces a rule/concern regarding marriage arrangements.