Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

ततस्तौ हर्षितौ तत्र पितरौ हि व्यवस्थितौ । प्रेक्षमाणौ सुतायास्तां पूजां जनविनिर्मिताम् । मन्यमानौ तदात्मानमधिकं सर्व देहिनाम्

tatastau harṣitau tatra pitarau hi vyavasthitau | prekṣamāṇau sutāyāstāṃ pūjāṃ janavinirmitām | manyamānau tadātmānamadhikaṃ sarva dehinām

แล้วบิดามารดาทั้งสองยืนอยู่ ณ ที่นั้นด้วยความปีติ มองดูพิธีบูชาที่หมู่ชนจัดถวายแก่ธิดาของตน และสำคัญว่าภาวะของนางสูงยิ่งกว่าสรรพสัตว์ผู้มีร่างกายทั้งปวง

tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = thereafter
tauthose two
tau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘those two’
harṣitaudelighted
harṣitau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootharṣita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √hṛṣ (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘delighted’
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (देशवाचक) — ‘there’
pitarauthe two fathers (parents)
pitarau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘the two fathers/parents’
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — emphasis/indeed
vyavasthitauwere standing (stationed)
vyavasthitau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvyavasthita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √sthā (धातु) + नि + वि + अव + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘standing/remaining, stationed’
prekṣamāṇauwatching
prekṣamāṇau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprekṣamāṇa (कृदन्त-प्रातिपदिक; √īkṣ (धातु) + प्र + शतृ/शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (आत्मनेपदी) कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘watching’
sutāyāḥof the daughter
sutāyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — ‘of (their) daughter’
tāmthat
tām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘that’
pūjāmworship (rite)
pūjām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpūjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘worship/rite’
jana-vinirmitāmmade by the people
jana-vinirmitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjana (प्रातिपदिक) + vinirmita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √mā (धातु) + वि + निर् + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्तृ-सम्बन्धः: ‘जनैः विनिर्मिता’), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘made by people’
manyamānauconsidering
manyamānau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanyamāna (कृदन्त-प्रातिपदिक; √man (धातु) + शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (आत्मनेपदी) कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘thinking/considering’
tad-ātmānamtheir own self
tad-ātmānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘तस्य आत्मानम्’), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘their/that self’
adhikamgreater
adhikam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘greater/superior’ (used predicatively)
sarveof all
sarve:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — ‘of all’
dehināmof embodied beings
dehinām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdehin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — ‘of embodied beings’

Narrator (speaker not explicit in snippet)

Type: kshetra

Scene: A festive assembly where townspeople perform elaborate worship for a maiden; her parents stand aside, delighted, watching the offerings and honors.

D
Devaśarmā
D
Devaśarmā's wife
D
Daughter of Devaśarmā
P
People (jana)

FAQs

A tīrtha’s grace is recognized not only privately but publicly; communal honoring of dharmic attainment reinforces reverence for sacred places and virtuous transformation.

The verse belongs to Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the exact site is not named inside this shloka.

Pūjā (public honoring/worship) is described as performed by the people, but no step-by-step injunction is given.