Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

ye svapaṃti sukhaṃ rātrau teṣāṃ kāyāgniridhyate | āhāraṃ pratigṛhṇāti tataḥ puṣṭikaraṃ param

ผู้ใดหลับอย่างผาสุกในราตรี ไฟแห่งกายของผู้นั้นย่อมลุกโพลง แล้วกายย่อมรับอาหารได้โดยชอบ จากนั้นบังเกิดความบำรุงกำลังและความผาสุกอันประเสริฐยิ่ง

येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)
स्वपन्तिsleep
स्वपन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम्
सुखम्comfortably, happily
सुखम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
कायाग्निःthe bodily fire (digestive/physical heat)
कायाग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: कायस्य अग्निः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
इध्यतेis kindled, blazes
इध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइन्ध् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is kindled)
आहारम्food
आहारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
प्रतिगृह्णातिaccepts, takes in
प्रतिगृह्णाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + ग्रह् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्
ततःthereupon, then
ततः:
Hetu/Sequence (Cause/sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/हेतु/क्रमबोधक-क्रियाविशेषणम् (thereupon/from that)
पुष्टिकरम्nourishing
पुष्टिकरम्:
Karma-visheshana (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (पुष्टिं करोति इति); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (आहारस्य)
परम्supreme, excellent
परम्:
Karma-visheshana (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (आहारस्य)

Unspecified narrator (contextual narration within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim rests peacefully at night near a tīrtha; a subtle inner flame (agni) glows within, and nourishing food is received with gratitude at dawn.

FAQs

Inner peace supports bodily harmony; restful sleep strengthens digestion and well-being, reinforcing dharmic living as mind–body balance.

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

No explicit ritual; it conveys a dharmic lifestyle principle linking calmness, sleep, digestion, and strength.