Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

सूत उवाच । बाढमित्येव ते प्रोच्य प्रणिपत्य पितामहम् । सनातनसुतोपेता नागतीर्थं समाश्रिताः

sūta uvāca | bāḍhamityeva te procya praṇipatya pitāmaham | sanātanasutopetā nāgatīrthaṃ samāśritāḥ

สูตกล่าวว่า: ครั้นกล่าวว่า “เป็นเช่นนั้นเถิด” แล้ว เขาทั้งหลายก็นอบน้อมแด่ปิตามหะ (พรหมา) และพร้อมด้วยบุตรแห่งสนาตนะ จึงเข้าพึ่งพานาคตีรถะ

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
बाढम्certainly; agreed
बाढम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय)
Formअव्यय; अनुमत्यर्थक निपात (particle of assent: 'certainly/so be it')
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle: 'indeed/just')
तेto them
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), बहुवचन (to them)
प्रोच्यhaving said
प्रोच्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + ल्यप् (क्त्वान्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव कृदन्त (gerund/absolutive); 'having said'
प्रणिपत्यhaving prostrated
प्रणिपत्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नि + पत् (धातु) + ल्यप् (क्त्वान्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव कृदन्त (gerund); 'having bowed down'
पितामहम्the grandsire (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सनातनसुतोपेताःaccompanied by Sanātana’s sons
सनातनसुतोपेताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक) + उपेत (इ (धातु) + क्त, कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सनातनस्य सुतैः/सुतैः उपेताः = accompanied by Sanātana's sons); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त 'उपेत'; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नागतीर्थम्Nāga-tīrtha (the serpent sacred ford)
नागतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नागानां तीर्थम् / नाग-सम्बन्धि तीर्थम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समाश्रिताःhaving taken refuge in; having resorted to
समाश्रिताः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, middle sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'having resorted to'

Sūta

Tirtha: Nāgatīrtha

Type: tirtha

Scene: Sūta narrates: the devotees say ‘bāḍham’, bow to Brahmā, and journey with Sanātana’s sons to Nāgatīrtha, arriving at a sacred waterside marked by nāga symbols.

S
Sūta
B
Brahmā (Pitāmaha)
S
Sanātana
S
Sanātana’s sons
N
Nāgatīrtha

FAQs

Obedience to divine instruction and humble reverence establish the sanctity and protection of a tīrtha.

Nāgatīrtha, where the appointed guardians take their station.

Implicitly, honoring Brahmā and establishing guardianship at the tīrtha as part of maintaining sacred rites.