Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

एवमुक्तेऽथ विधिना प्रहृष्टस्त्रिपुरांतकः । यज्ञमण्डपमासाद्य प्रस्थितो वेदिसंनिधौ

evamukte'tha vidhinā prahṛṣṭastripurāṃtakaḥ | yajñamaṇḍapamāsādya prasthito vedisaṃnidhau

ครั้นถ้อยคำนี้ถูกกล่าวแล้ว ตริปุรานตกะ (พระศิวะ) ผู้ยินดีต่อบัญญัติของวิธี (พรหมา) ได้ไปยังมณฑปยัญ และออกเดินสู่บริเวณใกล้แท่นบูชา (เวที)

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
उक्तेwhen (this was) said
उक्ते:
Adhikaraṇa (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; सप्तमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; सति-सप्तमी (locative absolute)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तरबोधक (then/now)
विधिनाby Vidhi (Brahmā)
विधिना:
Karaṇa (Instrument/agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
प्रहृष्टःgreatly delighted
प्रहृष्टः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + हृष् (धातु) → प्रहृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
त्रिपुरान्तकःTripurāntaka (Śiva)
त्रिपुरान्तकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिपुर (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (त्रिपुरस्य अन्तकः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (epithet of Śiva)
यज्ञमण्डपम्the sacrificial pavilion
यज्ञमण्डपम्:
Karma (Object of gerund/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यज्ञस्य मण्डपः); पुल्लिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
प्रस्थितःset out
प्रस्थितः:
Kriyā (Predicative action/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विधेय (predicate: ‘set out’)
वेदिसंनिधौnear the altar
वेदिसंनिधौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेदी (प्रातिपदिक) + संनिधि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वेद्याः संनिधिः); पुल्लिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (locative singular)

Narrator (Purāṇic storyteller)

Tirtha: Kapāleśvara-kṣetra (with yajña-maṇḍapa)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Tripurāntaka Śiva, visibly pleased, strides toward a sacrificial pavilion; the vedi and ritual implements glow, indicating divine sanction of the ordinance and the sanctity of the rite-space.

Ś
Śiva
T
Tripurāntaka
B
Brahmā (Vidhi)
Y
yajñamaṇḍapa
V
vedi

FAQs

When dharma is properly ordained, even the highest deity participates to sanctify the rite.

The ritual space of the Kapāleśvara-kṣetra where the yajña is being conducted.

Approaching the vedi and yajña-maṇḍapa in accordance with vidhis (ritual ordinances).