Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

विप्राः षोडशसंख्याश्च ऋत्विक्कर्मणि योजय । स्वयं परीक्ष्य देवेश यज्ञकर्मप्रसिद्धये

viprāḥ ṣoḍaśasaṃkhyāśca ṛtvikkarmaṇi yojaya | svayaṃ parīkṣya deveśa yajñakarmaprasiddhaye

“ข้าแต่เทวาธิราช โปรดมอบหมายพราหมณ์ทั้งสิบหกให้ปฏิบัติหน้าที่ฤตวิก; ขอพระองค์ทรงตรวจสอบด้วยพระองค์เอง เพื่อให้งานยัญพิธีสำเร็จสมบูรณ์”

viprāḥBrahmins
viprāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ṣoḍaśa-saṃkhyāḥsixteen in number
ṣoḍaśa-saṃkhyāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa + saṃkhyā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण; तत्पुरुष: ‘षोडश संख्या येषाम्’ (sixteen in number)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-बोधक conjunction)
ṛtvik-karmaṇiin the office/duty of priests
ṛtvik-karmaṇi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootṛtvik + karman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘ऋत्विजां कर्म’ = priestly duty
yojayaappoint/engage
yojaya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√yuj (युज्) (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
svayampersonally
svayam:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = oneself/personally
parīkṣyahaving examined
parīkṣya:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpari-√īkṣ (ईक्ष्) (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) = having examined; उपसर्ग: परि
deveśaO Lord of gods
deveśa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘देवानाम् ईशः’
yajña-karma-prasiddhayefor the successful completion of the sacrifice
yajña-karma-prasiddhaye:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyajña + karma + prasiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘यज्ञकर्मणः प्रसिद्धिः’ = success/fulfilment of the sacrificial act

Bṛhaspati (by immediate narrative context)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: Bṛhaspati advises Brahmā to appoint sixteen brāhmaṇas as ṛtvijas, urging Brahmā to examine them personally; a ritual register and implements are displayed in the yajña pavilion.

B
Bṛhaspati
B
Brahmā (as Deveśa in this context)
Ṛtviks
B
Brāhmaṇas

FAQs

Spiritual merit is protected by integrity: priests should be examined and properly appointed so the yajña bears pure fruit.

The verse is embedded in a Nāgarakhaṇḍa tīrtha-māhātmya chapter; the location is not specified in this line.

Appointing sixteen brāhmaṇas as ṛtviks, after personal verification by the presiding authority.