Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

ततो विवाहसमये मम दत्तानि वृद्धये । पंचाक्षराणि श्रेष्ठानि योषिता दीक्षया सह । गौरी पूजाकृते चैव प्रोक्ता चाहं ततः परम्

tato vivāhasamaye mama dattāni vṛddhaye | paṃcākṣarāṇi śreṣṭhāni yoṣitā dīkṣayā saha | gaurī pūjākṛte caiva proktā cāhaṃ tataḥ param

ครั้นถึงกาลสมรส เพื่อความเจริญของข้า นางผู้นั้นได้ประทาน “มนต์ปัญจักษร” อันประเสริฐ พร้อมทั้งพิธีทีกษาแก่ข้า แล้วภายหลังข้าก็ได้รับคำสอนเพิ่มเติมเพื่อประกอบการบูชาเทวีคาวรี

ततःthen/thereafter
ततः:
Kala (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (adverb)
विवाहसमयेat the time of marriage
विवाहसमये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (विवाहस्य समयः)
ममto me / my
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
दत्तानि(were) given
दत्तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; अत्र कर्मरूपेण (given things)
वृद्धयेfor increase/prosperity
वृद्धये:
Sampradana/Prayojana (Beneficiary/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन
पञ्चाक्षराणिfive-syllabled (mantras)
पञ्चाक्षराणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः—द्विगु (पञ्च अक्षराणि)
श्रेष्ठानिexcellent
श्रेष्ठानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
योषिताby a woman
योषिता:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (योषिता = योषित्या वैदिक/छान्दस-रूप); करणवाचक
दीक्षयाwith initiation
दीक्षया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (postposition/adverb)
गौरीGaurī
गौरी:
Karma (Object of worship/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पूजाकृतेfor the purpose of worship
पूजाकृते:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक) + कृते (कृदन्त/क्त; कृ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी/चतुर्थी एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पूजायाः कृते = पूजाकृते)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
प्रोक्ताwas instructed/told
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मणि—'was instructed/was told'
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
ततःthereafter
ततः:
Kala (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक
परम्afterwards/further
परम्:
Kala (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)

Padmāvatī

Type: kshetra

Scene: At a marriage-time rite, an elder woman/guru-figure imparts pañcākṣarī with dīkṣā to the bride; a small Śiva-liṅga or Gaurī icon nearby; sacred fire, flowers, and mantra transmission gesture (hand near ear or offering of akṣata).

P
Pañcākṣara (five-syllabled mantra)
D
Dīkṣā
G
Gaurī

FAQs

Auspiciousness is cultivated through properly received mantra and disciplined worship, not merely by chance.

Not specified in this verse; the emphasis is on Gaurī worship and mantric initiation within the chapter’s tīrtha framework.

Receiving pañcākṣara with dīkṣā and using it for Gaurī-pūjā.