Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

अहमासं पुरा कन्या पुरे कुसुमसंज्ञिते । वीरसेनस्य शूद्रस्य वणिक्पुत्रस्य धीमतः । तेन दत्ताऽस्मि धर्मेण विवाहार्थं महात्मना

ahamāsaṃ purā kanyā pure kusumasaṃjñite | vīrasenasya śūdrasya vaṇikputrasya dhīmataḥ | tena dattā'smi dharmeṇa vivāhārthaṃ mahātmanā

กาลก่อน ข้าเป็นหญิงสาวในนครชื่อกุสุมา ข้าถูกมอบให้แก่ วีรเสนะผู้มีปัญญา—บุตรแห่งตระกูลพาณิชย์และมีฐานะศูทร—เพื่อการสมรส โดยมหาบุรุษนั้นกระทำตามธรรมโดยชอบ

अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
आसम्was
आसम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past/अनद्यतनभूत), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
कन्याa maiden
कन्या:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पुरेin a city
पुरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
कुसुमसंज्ञितेnamed ‘Kusuma’
कुसुमसंज्ञिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुसुम (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; संज्ञा + इत)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुसुम-नाम्ना संज्ञितम्)
वीरसेनस्यof Vīrasena
वीरसेनस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीरसेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
शूद्रस्यof a Śūdra
शूद्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वणिक्पुत्रस्यof the merchant’s son
वणिक्पुत्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवणिक् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वणिजः पुत्रः)
धीमतःof the intelligent one
धीमतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
दत्ताgiven
दत्ता:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे—'given'
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Auxiliary/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
धर्मेणaccording to dharma / lawfully
धर्मेण:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
विवाहार्थम्for marriage
विवाहार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः (विवाहस्य अर्थः/विवाहाय)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

Padmāvatī

Type: kshetra

Scene: A modest domestic scene: a maiden from Kusuma recounts her marriage arrangement to Vīrasena; elders present, marriage gifts, and a calm, dharmic atmosphere rather than romantic emphasis.

P
Padmāvatī
V
Vīrasena
K
Kusuma (city)

FAQs

Purāṇic narratives often ground ritual teachings in lived dharma—marriage, duty, and the pursuit of auspiciousness through devotion.

No tīrtha is named in this verse; it provides autobiographical context within the chapter.

None directly; it sets the background for later instructions connected to Gaurī worship and mantric discipline.