Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

पंचेष्टिकामयं वापि यः कुर्याद्धरमन्दिरम् । तस्य तन्नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा

paṃceṣṭikāmayaṃ vāpi yaḥ kuryāddharamandiram | tasya tannāśamāyāti tamaḥ sūryodaye yathā

แม้ผู้ใดจะสร้างเทวาลัยของพระหระ (พระศิวะ) เพียงด้วยแรงผลักแห่งกิเลสห้าประการ มลทินนั้นก็ถูกทำลายไปสำหรับเขา—ดุจความมืดสลายเมื่ออาทิตย์อุทัย

पञ्चेष्टिकामयम्made of five bricks
पञ्चेष्टिकामयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + इष्टिका (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
Formतत्पुरुष-समासः (पञ्च इष्टिकाः—ताभिः मयम्/निर्मितम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हरमन्दिरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्ययम् (or)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (even/also)
यःwhoever
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्ध-सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कुर्यात्should make
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
हरमन्दिरम्temple of Hara (Śiva)
हरमन्दिरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (हरस्य मन्दिरम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुं/नपुंसक-प्रयोगः
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘नाशम्’ इत्यस्य विशेषणम्
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आयातिcomes / arrives
आयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तमःdarkness
तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सूर्योदयेat sunrise
सूर्योदये:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (सूर्यस्य उदयः); पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (comparative: as/like)

Brahmā (contextual continuation)

Type: kshetra

Listener: Yājñavalkya

Scene: A Śiva temple rises at dawn; rays of the sun flood the scene as darkness retreats. A devotee offers the first lamp and water to the liṅga; shadowy stains dissolve, illustrating sin’s destruction.

Ś
Śiva (Hara)
H
Hara-mandira (Śiva temple)

FAQs

Offering sacred service to Śiva (such as building His temple) has transformative power that can purify even mixed motives.

The statement supports the kṣetra’s power; the named kṣetra associated with Hāṭakeśvara is highlighted in the following verses.

Constructing a Hara-mandira (Śiva temple), presented as a potent act of purification.