Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

त्वया शंका न कर्तव्या सुतस्यास्य कृते द्विज । अज्ञानादेव ते जातो दैवयोगेन बालकः

tvayā śaṃkā na kartavyā sutasyāsya kṛte dvija | ajñānādeva te jāto daivayogena bālakaḥ

โอ้พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง อย่าได้ก่อความกังขาว่าเด็กน้อยผู้นี้เป็นบุตรของท่านหรือไม่ แท้จริงด้วยความไม่รู้ และด้วยการประจวบแห่งชะตา (ไทวโยคะ) เด็กนี้จึงบังเกิดแก่ท่าน

त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्; लिङ्गम्—(सामान्य/पुं-प्रयोगः)
शङ्काdoubt
शङ्का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/प्रथमा), एकवचनम्
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negative particle)
कर्तव्याto be done / should be made
कर्तव्या:
Karya (Obligation/कार्य)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
सुतस्यof (the) son
सुतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/षष्ठी), एकवचनम्
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; पुं/नपुंसक-प्रयोगः
कृतेfor the sake of
कृते:
Hetu (Purpose/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकृत (प्रातिपदिक; कृ-धातु-निष्पन्न)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः ‘कृते’ (= हेतु/कारणार्थे, for the sake of); मूलतः सप्तमी-एकवचन-रूपम्
द्विजO twice-born (brahmin)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्
अज्ञानात्from ignorance
अज्ञानात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/अपादान), एकवचनम्
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
जातःwas born
जातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle) ‘जात’; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगः (as finite-like predicate)
दैवयोगेनby divine conjunction / by fate
दैवयोगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (दैवस्य योगः); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
बालकःthe boy
बालकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Brahmā

Type: kshetra

Listener: (contextual) audience/śaunaka-like sages (typical frame)

Scene: A worried brāhmaṇa stands with folded hands, a child nearby; a divine or sage-like figure speaks gently, dispelling suspicion; the setting hints at a sacred grove or tīrtha-bank without specifying landmarks.

B
Brahmā
D
Dvija (brāhmaṇa, addressee)
T
The child (Pippalāda, contextually)

FAQs

One should move from doubt to dharmic acceptance; fate and ignorance can entangle lives, but responsibility and righteousness restore order.

The verse belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya cycle within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

None directly; it is doctrinal reassurance about destiny, birth, and rightful acceptance.