Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य पापर्द्धिं समुपागतः । प्रविवेश वनं रौद्रं नानामृगसमाकुलम्

kasyacittvatha kālasya pāparddhiṃ samupāgataḥ | praviveśa vanaṃ raudraṃ nānāmṛgasamākulam

แต่ครั้นกาลหนึ่ง เมื่อเขาตกอยู่ในความเพิ่มพูนแห่งบาป ก็ได้เข้าไปสู่ป่าอันดุร้าย ซึ่งแน่นขนัดด้วยสัตว์ป่านานาชนิด

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-सम्भव, षष्ठी (6th), एकवचन; अनिश्चितार्थक (some/any)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (but/indeed; contrast)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
कालस्यof time/period
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पापर्द्धिम्increase of sin
पापर्द्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + ऋद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पापस्य ऋद्धिः)
समुपागतःhaving reached/attained
समुपागतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + उप + गम् (धातु) → समुपागत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (‘having reached/attained’)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वनम्forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रौद्रम्terrible/fierce
रौद्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
नानामृगसमाकुलम्filled with various animals
नानामृगसमाकुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक) + समाकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नानाविधैः मृगैः समाकुलम्)

Sūta (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Type: kshetra

Scene: A lone figure (or small party) steps into a dark, dense forest; wild animals watch from shadows; the sky is heavy, conveying inner turmoil and impending trial.

V
Viśvāmitra

FAQs

When dharma weakens, the mind enters ‘wildness’; Purāṇic narrative externalizes inner decline as a perilous forest.

No tīrtha is named; the setting is a ‘raudra vana’ used to advance the moral narrative.

None; it describes a karmic and narrative shift rather than a rite.