Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

पुष्प उवाच । चण्डशर्मा द्विजेन्द्रोऽयं मदर्थे पतितः कृतः । समस्तैर्नागरैर्देव तं तैर्नय समानताम्

puṣpa uvāca | caṇḍaśarmā dvijendro'yaṃ madarthe patitaḥ kṛtaḥ | samastairnāgarairdeva taṃ tairnaya samānatām

ปุษปากล่าวว่า “พราหมณ์ผู้เป็นใหญ่ผู้นี้ จัณฑศรมาถูกทำให้ตกต่ำเพราะข้าพเจ้า โอ้เทวะ ขอพระองค์ทรงให้ชาวนาคาระทั้งปวงนั้นพาเขากลับคืนสู่ฐานะเสมอกันอีกครั้ง”

पुष्पPuṣpa
पुष्प:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
चण्डशर्माCaṇḍaśarmā
चण्डशर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचण्डशर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
द्विजेन्द्रःchief of Brahmins
द्विजेन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विजेन्द्र (प्रातिपदिक: द्विज + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् इन्द्रः)
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
मदर्थेfor my sake
मदर्थे:
Nimitta (Cause/Purpose/निमित्त)
TypeNoun
Rootमद् + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष (मम अर्थः) → ‘for my sake’ (अर्थे = हेतु/निमित्ते)
पतितःfallen, degraded
पतितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता/विशेष्य), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
कृतःmade (to be), rendered
कृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/विशेष्य), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
समस्तैःby all
समस्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन; विशेषण
नागरैःby the citizens (Nāgaras)
नागरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन
देवO Lord
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन
नयlead, bring
नय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
समानताम्to equality, to equal status
समानताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसमानता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन

Puṣpa

Type: kshetra

Listener: Bhagavān (Deva)

Scene: Puṣpa, earnest and contrite, petitions the deity to restore Caṇḍaśarmā’s status; Caṇḍaśarmā stands nearby, humbled; a gathered Nāgara assembly is implied as the agent of reinstatement.

P
Puṣpa
C
Caṇḍaśarmā
N
Nāgaras
B
Bhāsvat (Sūrya)

FAQs

The highest boon is ethical repair—seeking to undo harm done to others, especially to the virtuous.

This verse is narrative dialogue within Tīrthamāhātmya; it does not directly name the tīrtha in this line.

A boon is requested: social-spiritual reinstatement (samānatā) of the fallen Caṇḍaśarmā by the Nāgara community.