Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

ऋषय ऊचुः । पुरश्चरणसंज्ञां तु सप्तमीं वद सूतज । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काल उपस्थिते

ṛṣaya ūcuḥ | puraścaraṇasaṃjñāṃ tu saptamīṃ vada sūtaja | vidhinā kena kartavyā kasminkāla upasthite

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า “โอ บุตรแห่งสูตะ จงบอกเราถึงวันสัปตมีที่มีนามว่า ‘ปุรศจะระณะ’ ว่าควรปฏิบัติด้วยพิธีอย่างไร และเมื่อกาลเวลาใดมาถึงจึงควรกระทำ”

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु; लिट्-रूप ‘ऊचुः’)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
पुरश्चरणसंज्ञाम्the designation ‘puraścaraṇa’
पुरश्चरणसंज्ञाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरश्चरण + संज्ञा (प्रातिपदिक; घटक: पुरस् + चरण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पुरश्चरण-इति संज्ञा)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (particle)
सप्तमीम्the saptamī (observance)
सप्तमीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसप्तमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वदtell
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सूतजO son of Sūta
सूतज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सूतस्य जः/पुत्रः)
विधिनाby what procedure
विधिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
केनby which/with what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
कर्तव्याto be performed
कर्तव्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कर्तव्य)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘सप्तमी’ इत्यस्य विशेषणम्—‘कर्तव्या’ = ‘to be done’
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
कालेtime
काले:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
उपस्थितेwhen (it is) present/arrived
उपस्थिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउप + स्था (धातु, क्त-प्रत्यय; ‘उपस्थित’)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; क्तान्त-विशेषण; ‘काले उपस्थिते’ = ‘when the time has arrived’ (locative absolute sense)

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Puraścaraṇa-Saptamī (vrata)

Type: kshetra

Listener: Sūtaja (son of Sūta)

Scene: Sages in an assembly address Sūta’s son, requesting the detailed procedure and the correct time for performing the Puraścaraṇa Saptamī.

Ṛṣis
S
Sūta
P
Puraścaraṇa-saptamī

FAQs

Dharma is to be practiced with clarity—right method and right time are integral to spiritual efficacy.

Not specified in this verse; it is a transition into the ritual exposition within the Tīrthamāhātmya.

A request for the full vidhi (procedure) and kāla (timing) of the Puraścaraṇa Saptamī.