Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

विडंबितो मुखं पश्यंस्त्वदीयं चंद्रसन्निभम् । चमत्कारपुरं गत्वा मया चाराधितो रविः । तेन तुष्टेन मे दत्तं तद्रूपं ज्ञानमेव च

viḍaṃbito mukhaṃ paśyaṃstvadīyaṃ caṃdrasannibham | camatkārapuraṃ gatvā mayā cārādhito raviḥ | tena tuṣṭena me dattaṃ tadrūpaṃ jñānameva ca

เมื่อถูกเยาะเย้ย ขณะเพ่งมองใบหน้าของเธอที่ดุจจันทร์ ข้าได้ไปยังจมัตการปุระและบูชารวิ—พระสุริยเทพ ครั้นพระองค์พอพระทัย ก็ประทานรูปนั้นแก่ข้า และยังประทานญาณแท้อีกด้วย

विडंबितःmocked/deceived
विडंबितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + डम्ब् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; past passive participle ‘mocked/deceived’
मुखम्face
मुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; accusative singular
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Karta (Concomitant action/कर्ता)
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; present active participle ‘seeing’
त्वदीयम्your
त्वदीयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वदीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; accusative singular adjective
चन्द्रसन्निभम्moon-like
चन्द्रसन्निभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपमान-तत्पुरुषः: चन्द्र-सन्निभ = ‘moon-like’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चमत्कारपुरम्the city of Camatkāra
चमत्कारपुरम्:
Karma (Goal as object with गत्वा/कर्म)
TypeNoun
Rootचमत्कार (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: चमत्कारस्य पुरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having gone’
मयाby me
मया:
Karana (Agent/instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; instrumental singular
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-निपातः); conjunction
आराधितःwas worshipped
आराधितः:
Kriya (Main predicate in passive/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘worshipped/propitiated’ (passive sense)
रविःthe Sun
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Agent/instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; instrumental singular
तुष्टेनpleased
तुष्टेन:
Visheshana (Qualifier of तेन/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘being pleased’
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; dative singular enclitic
दत्तम्was given
दत्तम्:
Kriya (Predicate in passive/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given’
तद्रूपम्that form
तद्रूपम्:
Karma (Thing given/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वनाम-पूर्वपद: तद्-रूपम् = ‘that form’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma (Thing given/कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण-निपातः); emphatic particle
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-निपातः); conjunction

The brāhmaṇa (unnamed in the snippet)

Tirtha: Camatkārapura

Type: kshetra

Scene: A devotee, previously mocked, beholds a woman’s moon-like face, then journeys to Camatkārapura; at a radiant Sūrya shrine he performs worship, and the pleased Sun grants him a matching beautiful form and true knowledge.

R
Ravi (Sūrya)
C
Camatkārapura

FAQs

Devotional worship (ārādhana) to a deity—here Sūrya—can grant both outer change (rūpa) and inner illumination (jñāna).

Camatkārapura is named as the destination where Sūrya was worshipped, indicating a sacred-geography node within the chapter’s māhātmya setting.

Ārādhana (devotional worship) of Ravi/Sūrya is referenced as the means by which boons are obtained.