Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

सूत उवाच । बाढमित्येव तैरुक्तो दाशार्हः पांडुनंदनः । तेषां तद्भारमावेश्य प्रशांतेनांतरात्मना । ययौ तीर्थानि चान्यानि कृतकृत्यस्ततः परम्

sūta uvāca | bāḍhamityeva tairukto dāśārhaḥ pāṃḍunaṃdanaḥ | teṣāṃ tadbhāramāveśya praśāṃtenāṃtarātmanā | yayau tīrthāni cānyāni kṛtakṛtyastataḥ param

สูตะกล่าวว่า: ครั้นพวกเขากล่าวว่า “บาฑัม—เป็นดังนั้นเถิด” แล้ว ดาศารหะ โอรสแห่งปาณฑุ ก็รับภาระนั้นไว้ เมื่อจิตภายในสงบ และได้ทำกิจให้สำเร็จแล้ว เขาจึงออกไปยังทีรถะอื่น ๆ ต่อไป

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
बाढम्certainly
बाढम्:
Prayojaka/Discourse particle (Sentence particle)
TypeIndeclinable
Rootबाढम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुमतिवाचक (particle: ‘certainly/so be it’)
इतिthus
इति:
Quotation marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक (emphatic particle)
तैःby them
तैः:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
उक्तःaddressed/told
उक्तः:
Karta (as predicate adjective of dāśārhaḥ/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (‘having been addressed/said to’)
दाशार्हःDāśārha (Kṛṣṇa)
दाशार्हः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदाशार्ह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेष-नाम
पाण्डुनन्दनःson of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दनः:
Apposition (सम्बोधन/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootपाण्डु + नन्दन (प्रातिपदिक); पाण्डुनन्दन (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पाण्डोः नन्दनः’)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; ‘that’ (as qualifier)
भारम्burden
भारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
आवेśyahaving taken on
आवेśya:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formल्यप्/त्वा-समकक्ष अव्यय-भावकृदन्त (Gerund); ‘having taken upon/entered’
प्रशान्तेनwith a calm
प्रशान्तेन:
Karaṇa (Instrumental of manner/करण)
TypeAdjective
Rootप्र + शम् (धातु) → प्रशान्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/PPP)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘calmed/peaceful’
अन्तरात्मनाinner self
अन्तरात्मना:
Karaṇa (Instrumental of manner/करण)
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘inner self/mind’
ययौwent
ययौ:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
तीर्थानिto the sacred fords
तीर्थानि:
Karma (Goal as object of motion/गत्यर्थक-कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अन्यानिother
अन्यानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
कृतकृत्यःhaving fulfilled his purpose
कृतकृत्यः:
Karta (as predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + कृत्य (प्रातिपदिक); कृतकृत्य (समस्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘कृतं कृत्यं येन’/‘one whose duty is done’)
ततःthereafter
ततः:
Apādāna/Temporal (Source/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘from there/thereafter’)
परम्further/then
परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; काल/क्रमवाचक (adverb: ‘then/further’)

Sūta

Tirtha: Vāsudeva-kṣetra (departure point) and other tīrthas (unspecified)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Sūta frame; implied)

Scene: Sūta narrates as the Pāṇḍu-nandana (a Pāṇḍava) respectfully accepts a charge from local devotees/elders, then departs with composed mind toward a chain of tīrthas; travel imagery with staff, attendants, and distant shrines.

S
Sūta
D
Dāśārha (Kṛṣṇa epithet)
P
Pāṇḍunandana (Pāṇḍava)
T
Tīrthas

FAQs

Having completed one sacred duty with inner peace, the pilgrim continues onward—tīrtha-yātrā is portrayed as purposeful and dharmic.

The narrative transitions from the chapter’s highlighted Cakrapāṇi/Badarī-related tīrtha to other tīrthas, indicating a broader pilgrimage circuit.

No direct rite; it describes assuming a duty (bhāra) and proceeding on tīrtha-yātrā after fulfilling obligations.