Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

द्रौपद्या सहितं दृष्ट्वा रहसि भ्रातरं द्विजम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा विनयावनतोऽर्जुनः

draupadyā sahitaṃ dṛṣṭvā rahasi bhrātaraṃ dvijam | provāca praṇato bhūtvā vinayāvanato'rjunaḥ

ครั้นอรชุนเห็นพี่ชายของตนเป็นการลับ พร้อมด้วยเทวีเทราปที เขาก้มลงนอบน้อมด้วยความเคารพ และกล่าวด้วยถ้อยคำอ่อนน้อม

द्रौपद्याwith Draupadī
द्रौपद्या:
Sahakaraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootdraupadī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहार्थे (instrumental of accompaniment: “with Draupadī”)
सहितम्accompanied (together)
सहितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsahita (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from सह्/सहाय् sense)
Formकृदन्त-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भ्रातरम् इति पदस्य विशेषणम् (agreeing with object)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्तः (क्त्वान्त/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
रहसिin private
रहसि:
Adhikarana (Manner/Place)
TypeIndeclinable
Rootrahas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial locative: “in secret/privately”)
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्विजम्the brāhmaṇa
द्विजम्:
Karma (Apposition to object)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भ्रातरम् इति पदस्य विशेषण/अप्पोजिशन (identifying as “brāhmaṇa”)
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootpra√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
प्रणतःbowed
प्रणतः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpra√nam (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्जुनस्य विशेषणम् (bowed down)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Gerundial action)
TypeVerb
Root√bhū (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त); पूर्वकालिक क्रिया (having become)
विनय-अवनतःhumbly bent (with humility)
विनय-अवनतः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootvinaya (प्रातिपदिक) + avanata (प्रातिपदिक; क्त-भाव)
Formसमासः तत्पुरुषः (विनयेन अवनतः = विनयावनतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्जुनस्य विशेषणम्
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootarjuna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Narrator (contextual; not explicit in the verse)

Listener: dvija (addressed in surrounding narration)

Scene: A quiet interior: Arjuna enters, sees Yudhiṣṭhira with Draupadī, bows with folded hands; the mood is intimate, respectful, and anticipatory of instruction.

D
Draupadī
A
Arjuna
Y
Yudhiṣṭhira (implied as brother)

FAQs

Dharma is upheld through humility and reverence within the family, especially toward the righteous and elder authority.

No tīrtha is specified; the verse frames the ethical setting that precedes the pilgrimage events.

None; the emphasis is on vinaya (humble conduct) as a dharmic prerequisite for sacred undertakings.