Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

व्यास उवाच । ब्रह्मचारी भवेत्पूर्वं गृहस्थश्च ततः परम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव ततो मोक्षमवाप्नुयात्

vyāsa uvāca | brahmacārī bhavetpūrvaṃ gṛhasthaśca tataḥ param | vānaprastho yatiścaiva tato mokṣamavāpnuyāt

วยาสกล่าวว่า: บุคคลพึงเป็นพรหมจารีก่อน แล้วจึงเป็นคฤหัสถ์ ต่อจากนั้นเป็นวานปรัสถะและเป็นยติ (สันยาสี) แล้วจึงบรรลุโมกษะด้วยลำดับนี้

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ब्रह्मचारीa celibate student (brahmacārin)
ब्रह्मचारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवेत्should be/become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पूर्वम्first
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक-अव्यय (adverb: 'first/previously')
गृहस्थःhouseholder
गृहस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/अपादानार्थक-अव्यय (adverb: 'then/thereafter/from that')
परम्afterwards/next
परम्:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formक्रमवाचक-अव्यय (adverbial accusative: 'afterwards/next')
वानप्रस्थःforest-dweller (vānaprastha)
वानप्रस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यतिःrenunciant (yati)
यतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: 'indeed/only')
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (adverb: 'then/thereafter')
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अवाप्नुयात्should attain
अवाप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Vyāsa

Listener: Śuka

Scene: A symbolic four-panel or continuous narrative: student with staff and sacred thread; householder with family and fire-altar; forest-dweller with simple hut; renunciant with ochre cloth—ending in a luminous horizon signifying mokṣa.

V
Vyāsa

FAQs

Mokṣa is supported by a disciplined life structured through the four āśramas, not by impulsive renunciation.

No specific site is named; the verse provides dharma-architecture commonly taught within tīrtha-mahātmya narratives.

The prescription is āśrama-dharma itself: sequential life-stages culminating in renunciation and liberation.