Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

ततस्तया समेतः स वनवासं समाश्रितः । वानप्रस्थाश्रमे तिष्ठन्कृतमैथुनतत्परः

tatastayā sametaḥ sa vanavāsaṃ samāśritaḥ | vānaprasthāśrame tiṣṭhankṛtamaithunatatparaḥ

ครั้นแล้วเขาพร้อมนางได้อาศัยการอยู่ป่า; ดำรงในอาศรมวานปรัสถะ และมุ่งกระทำสังวาสเพื่อสืบวงศ์

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (adverb)
तयाwith her
तया:
Saha (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहार्थे (with her)
समेतःaccompanied, together with
समेतः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-इ (धातु)
Formभूतकाले कृदन्तः (क्त/PPP), प्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘having gone together/being accompanied’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वनवासम्forest-dwelling, life in the forest
वनवासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवनवास (प्रातिपदिक; समास)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वने वासः’ इति सप्तमी-तत्पुरुषः; कर्म
समाश्रितःhaving resorted to, having entered
समाश्रितः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formभूतकाले कृदन्तः (क्त/PPP), प्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘having resorted to/entered’
वानप्रस्थाश्रमेin the vānaprastha hermitage/stage
वानप्रस्थाश्रमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ-आश्रम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘वानप्रस्थस्य आश्रमः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; अधिकरण
तिष्ठन्staying
तिष्ठन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ), प्रथमा एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘staying’
कृतमैथुनतत्परःintent on (having) performed sexual union
कृतमैथुनतत्परः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत-मैथुन-तत्पर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कृतं मैथुनं येन/यस्य’ + ‘तत्परः’ (having performed intercourse, intent thereon); बहुपद-तत्पुरुष-प्रायः; विशेषणम्

Sūta (continuing narration)

Type: kshetra

Scene: A couple entering a forest āśrama: simple garments, kamaṇḍalu, kuśa mats, a small hut; mood of austerity with a subtle undertone of purposeful union for progeny.

V
Vyāsa
V
Vaṭikā

FAQs

Life-stages can be harmonized: austerity and duty may coexist when guided by restraint and higher intent.

No named tīrtha appears in this verse.

No explicit prescription; the āśrama framework (vānaprastha) is the implied discipline.