Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

रंभोवाच यद्येवं ब्राह्मणश्रेष्ठ मां भजस्व यथासुखम् । नात्र कश्चिद्भवेद्दोषः पण्यनारी यतोऽस्म्यहम्

raṃbhovāca yadyevaṃ brāhmaṇaśreṣṭha māṃ bhajasva yathāsukham | nātra kaścidbhaveddoṣaḥ paṇyanārī yato'smyaham

รัมภากล่าวว่า “ถ้าเป็นเช่นนั้น โอพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ก็จงเสพข้าตามความพอใจเถิด ในเรื่องนี้ไม่มีโทษเลย เพราะโดยสภาพข้าเป็น ‘ปัณยะนารี’ คือหญิงคณิกา”

रम्भाRambhā
रम्भा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootरम्भा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Conditional/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्तबोधक-निपात)
एवम्thus/so
एवम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
ब्राह्मण-श्रेष्ठO best of Brahmins
ब्राह्मण-श्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; ‘ब्राह्मणानां श्रेष्ठः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन
भजस्वenjoy/seek/consort with
भजस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, आत्मनेपद
यथा-सुखम्as you please/at ease
यथा-सुखम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणरूपेण अव्यय; ‘सुखेन यथा’/‘यथासुखम्’
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक)
कश्चित्any (one)
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)
भवेत्would be/arise
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Potential/Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
दोषःfault/sin
दोषः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पण्य-नारीa courtesan/prostitute
पण्य-नारी:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपण्य (प्रातिपदिक) + नारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः ‘पण्या नारी’ (a woman for hire)
यतःbecause/since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय (हेतुवाचक/यत्-सम्बन्ध)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन

Rambhā

Type: kshetra

Scene: Rambhā speaks confidently, offering enjoyment and claiming absence of fault due to her courtesan nature; the sage is positioned as the moral decision point.

R
Rambhā
B
Brāhmaṇa (addressed)

FAQs

It frames a classic Purāṇic test of restraint, where desire is rationalized as “blameless,” challenging dhārmic discernment.

This verse is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative stream; the specific tīrtha name is not stated in this single śloka.

No explicit rite (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse.