Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

लोप्त्रं मुक्त्वा तदग्रेऽथ प्रविवेश गुहांतरे । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्ते जना लोप्त्रहेतवे

loptraṃ muktvā tadagre'tha praviveśa guhāṃtare | etasminnaṃtare prāptāste janā loptrahetave

โจรวางหม้อน้ำไว้เบื้องหน้า แล้วจึงเข้าไปในถ้ำลึก ภายในกาลนั้นเอง ผู้คนเหล่านั้นก็มาถึงที่นั่นเพื่อทวงคืนหม้อน้ำนั้น

लोप्त्रम्the loptra (a vessel/utensil; here the object)
लोप्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोप्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मुक्त्वाhaving left/released
मुक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having released/left’
तत्that
तत्:
Sambandha (Genitival relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-समर्थ (in compound), एकवचन; ‘that’ (deictic)
अग्रेin front
अग्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
गुहा-अन्तरेinside the cave
गुहा-अन्तरे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘गुहायाः अन्तरम्’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अन्तरेin the meantime
अन्तरे:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘interval/meanwhile’
प्राप्ताःarrived
प्राप्ताः:
Kriyā (Predicative action/state)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जनाःpeople
जनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
लोप्त्र-हेतवेfor the sake of the loptra
लोप्त्र-हेतवे:
Sampradāna/Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootलोप्त्र (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘लोप्त्रस्य हेतु’); पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन

Sūta (contextual)

Type: cave

Scene: A thief sets down a water-pot before a silent ascetic at a cave-mouth and slips into the dark interior; dust of approaching pursuers rises in the background.

M
Māṇḍavya
T
Thief (caura)
C
Cave (guhā)
P
Pursuers (jana)

FAQs

Misplaced evidence can lead to wrongful suspicion—highlighting the need for dharmic discernment (viveka).

The scene continues at Viśvāmitrī Tīrtha in Nāgara Khaṇḍa’s tīrtha-māhātmya.

No new rite is prescribed here; the verse advances the narrative leading to a dharmic dilemma.