Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

कस्तस्या वचनं शक्तः कर्तुमेवमतोऽन्यथा । एतस्मात्कारणाद्भीतो नोद्गच्छामि कथंचन

kastasyā vacanaṃ śaktaḥ kartumevamato'nyathā | etasmātkāraṇādbhīto nodgacchāmi kathaṃcana

ผู้ใดเล่าจะสามารถกระทำเป็นอื่นไปจากวาจาของนางได้? ด้วยเหตุนี้เอง ข้าพเจ้าจึงหวาดหวั่น และไม่อาจลุกขึ้นได้ไม่ว่าประการใด

कःwho
कः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
वचनम्word, command
वचनम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शक्तःable
शक्तः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक; √शक्)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), प्रयोजनार्थ (purpose)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
अतःtherefore
अतः:
हेतु (Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थ (therefore)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (otherwise)
एतस्मात्from this
एतस्मात्:
अपादान (Source/Cause)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
कारणात्from the reason; because
कारणात्:
अपादान (Cause)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
भीतःafraid
भीतः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootभीत (प्रातिपदिक; √भी)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
उद्गच्छामिI go out / I depart
उद्गच्छामि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootउद्√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन
कथंचनin any way at all
कथंचन:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formअव्यय, सर्वथा/कदाचित्-अर्थे (in any way/at all)

Sūrya

Tirtha: Dīrghikā-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Listener: Not specified

Scene: A divine figure (Sūrya) remains motionless, as if held by an unseen command; the world is paused, and the speaker confesses inability to act otherwise than her word.

S
Sūrya
P
Pativratā

FAQs

Dharma-backed speech is portrayed as binding; righteous power restrains even cosmic forces, reinforcing accountability and moral causality.

It remains within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya frame; this verse itself does not identify the tīrtha.

None; it explains Sūrya’s restraint due to fear of transgressing a pativratā’s word.