Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

अहं पतिव्रता मूढ वहामि शिरसा धृतम् । तीर्थयात्राकृते कांतं विकलांगं सुवल्लभम्

ahaṃ pativratā mūḍha vahāmi śirasā dhṛtam | tīrthayātrākṛte kāṃtaṃ vikalāṃgaṃ suvallabham

“ข้าพเจ้าเป็นภรรยาผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี—แม้จะเขลา—ก็แบกสามีผู้เป็นที่รักยิ่ง ผู้พิการอ่อนแรงไว้บนศีรษะ เพื่อการจาริกไปยังทีรถะอันศักดิ์สิทธิ์”

ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
pativratādevoted to (my) husband
pativratā:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpati (प्रातिपदिक) + vratā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (पतेः व्रता/पतिव्रता); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
mūḍhafoolish (woman)
mūḍha:
Karta (Self-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmūḍha (प्रातिपदिक; √muh-क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन/प्रथमा-एकवचनम् (पाठानुसारं स्त्रीप्रथमा ‘मूढा’ अपेक्ष्य; अत्र रूपं ‘मूढ’ इति); विशेषणम्
vahāmiI carry
vahāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
śirasāon/with (my) head
śirasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental singular)
dhṛtamborne, held
dhṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√dhṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा-एकवचनम्; ‘borne/held’ (qualifying implied object)
tīrthayātrākṛtefor a pilgrimage
tīrthayātrākṛte:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तीर्थयात्रायाः कृते = for pilgrimage); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (qualifying kāntam)
kāntam(my) beloved husband
kāntam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
vikalāṅgamcrippled, with impaired limbs
vikalāṅgam:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-kala (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (विकलानि अङ्गानि यस्य); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (qualifying kāntam)
suvallabhamvery dear
suvallabham:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vallabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (very dear)

Dīrghikā

Type: kshetra

Scene: A devoted wife carries her disabled husband on her head, walking toward sacred sites; her posture is steady, face resolute, the husband frail yet trusting; the road suggests a tīrtha route with distant shrine/river.

D
Dīrghikā
T
tīrthayātrā (pilgrimage)

FAQs

Pilgrimage is portrayed as lived dharma—sacrifice, service, and steadfast love become the spiritual offering.

The broader tīrtha-ideal is invoked, with the immediate narrative anchored in Hāṭakeśvara-kṣetra.

Pilgrimage (tīrthayātrā) is the implied practice; no specific snāna/dāna/japa is stated in this verse.