Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

मार्गशीर्षेऽथ संप्राप्ते तृतीयादिवसे सिते । तां देवीं पूजयामास वर्षं यावकृतक्षणा

mārgaśīrṣe'tha saṃprāpte tṛtīyādivase site | tāṃ devīṃ pūjayāmāsa varṣaṃ yāvakṛtakṣaṇā

ครั้นเมื่อเดือนมารคศีรษะมาถึง—ในวันตฤติยาของปักษ์สว่าง—นางเริ่มบูชาพระเทวีองค์นั้น และปฏิบัติสืบต่อเนื่องครบหนึ่งปี ตามกาลที่กำหนดแห่งพรต

मार्गशीर्षेin (the month of) Mārgaśīrṣa
मार्गशीर्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्गशीर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे (locative of time)
अथthen
अथ:
Sambandha/Discourse marker (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle: 'then/now')
संप्राप्तेwhen (it) had arrived
संप्राप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'प्राप्ते' इति (when it had arrived)
तृतीयादिवसेon the third day
तृतीयादिवसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृतीया + दिवस (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीयायाः दिवसः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालाधिकरणे
सितेin the bright (fortnight)
सिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'शुक्लपक्षे' इत्यर्थे (in the bright fortnight)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपदम्
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'ताम्' इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन
पूजयामासworshipped
पूजयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; 'पूजयामास' = 'पूजयति स्म' (he worshipped)
वर्षम्for a year
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाणे (accusative of duration)
यावत्as long as
यावत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्धशब्द)
Formअव्यय; परिमाण/अवधिसूचक (as long as / up to)
कृतक्षणाshe whose time was thus spent/occupied (in worship)
कृतक्षणा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + क्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (कृतः क्षणो यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषणम्

Sūta

Type: kshetra

Scene: A devoted woman commences a year-long Devī worship on the bright third of Mārgaśīrṣa; a shrine with lamp, flowers, and a calendar-marked vow; the sense of time passing through seasons while worship continues.

S
Sūta
G
Gaurī
K
Kātyāyanī
M
Mārgaśīrṣa

FAQs

Sacred time (month and tithi) is treated as spiritually potent; steadfast continuity in observance is honored.

The verse highlights calendrical sacredness rather than a named geographic tirtha.

Begin worship on Mārgaśīrṣa śukla tṛtīyā and maintain the observance for one full year.