Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

एवं गंगाकृते प्रोक्तं मया तव सुरेश्वरि । शृणु सन्ध्याकृतेऽन्यच्च येन तां प्रणमाम्यहम्

evaṃ gaṃgākṛte proktaṃ mayā tava sureśvari | śṛṇu sandhyākṛte'nyacca yena tāṃ praṇamāmyaham

ดังนี้แล โอ้สุเรศวรี ราชินีแห่งทวยเทพ เราได้กล่าวเหตุเกี่ยวกับพระคงคาแก่ท่านแล้ว บัดนี้จงฟังเหตุอีกประการหนึ่งอันเนื่องด้วยสันธยา ด้วยเหตุนั้นเราจึงนอบน้อมบูชานาง

एवम्thus, in this manner
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
गङ्गाकृतेfor (the sake of) Gaṅgā
गङ्गाकृते:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त; कृ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; गङ्गाकृते = गङ्गायाः कृते (for the sake of Gaṅgā)
प्रोक्तम्spoken, said
प्रोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootpra-√vac (वच् धातु) → prokta (कृदन्त; क्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (said/spoken)
मयाby me
मया:
Karana (Agent-in-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
तवof you, for you
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
सुरेश्वरिO queen/lady of the gods
सुरेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsureśvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (श्रु धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
सन्ध्याकृतेfor (the sake of) the sandhyā (twilight rite)
सन्ध्याकृते:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsandhyā (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त; कृ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सन्ध्याकृते = सन्ध्यायाः कृते (for the sake of twilight rites)
अन्यत्another, further
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
ताम्her/that (f.)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रणमामिI bow (to)
प्रणमामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (नम् धातु)
Formलट् (present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Deva (likely Śiva) speaking to Devī

Tirtha: Gaṅgā (general) / Sandhyā (sacred time)

Type: river

Listener: Sureśvarī (Queen of the gods; likely Indrāṇī/Śacī)

Scene: A divine narrator addresses ‘Sureśvarī’ (Indrāṇī/Devī), concluding Gaṅgā’s reason and turning to the ‘another reason’ of Sandhyā; a reverential bow to Sandhyā is implied.

G
Gaṅgā
S
Sandhyā
S
Sureśvarī (Devī)

FAQs

It links devotion to Gaṅgā with daily dharmic discipline (Sandhyā), presenting reverence as both cosmic theology and lived practice.

Gaṅgā-tīrtha is foregrounded; the verse prepares for explaining her role in Sandhyā-related worship.

Sandhyā-related practice is indicated (Sandhyā-vandana context), along with praṇāma (bowing) to Gaṅgā.