Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः

tatraiva vasamāno'pi yo gacchedacaleśvaram | madvākyātsa viśeṣeṇa sarvairvāryaḥ prayatnataḥ

แม้ผู้ที่อาศัยอยู่ ณ ที่นั้นเอง หากไปเพื่อสักการะอจเลศวร ด้วยวาจาบัญชาของเรา พวกท่านทั้งปวงพึงห้ามปรามเขาเป็นพิเศษ ด้วยความเพียรเต็มที่

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: “there”)
एवindeed
एव:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
वसमानःdwelling
वसमानः:
Karta (कर्ता) (qualifier of यः)
TypeAdjective
Rootवस् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle, परस्मैपद-भाव), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “dwelling”
अपिeven
अपि:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अचलेश्वरम्to Acaleśvara
अचलेश्वरम्:
Karma (कर्म) / Gati-karman
TypeNoun
Rootअचल-ईश्वर (प्रातिपदिक; घटक: अचल + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-गति (destination)
मद्वाक्यात्from my words
मद्वाक्यात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमत्-वाक्य (प्रातिपदिक; घटक: मत् ‘my’ + वाक्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (“from my statement/command”)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial instrumental: “especially”)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; “by all (of you)”
वार्यःto be restrained/forbidden
वार्यः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial ablative: “with effort/earnestly”)

Sahasrākṣa (Indra) (deduced from command sequence 13.36–39)

Tirtha: Acaleśvara

Type: kshetra

Scene: Messengers enforce a strict order: even inhabitants of the area are to be stopped from going to worship Acaleśvara; the temple’s presence is felt as a radiant, immovable center.

S
Sahasrākṣa (Indra)
A
Acaleśvara

FAQs

The text dramatizes how devotion to a sacred Śaiva site is so potent that even residents must guard against complacency and overcome obstacles to worship.

Acaleśvara (the deity and his kṣetra/tīrtha) within the Camatkārapura setting.

Implicitly, ‘going to Acaleśvara’ for darśana/pūjā; the verse itself narrates an attempt to hinder that act.