Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

भगवानुवाच । अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप । अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये

bhagavānuvāca | acalo'haṃ bhaviṣyāmi sthāne'tra tava bhūmipa | acaleśvara ityeva nāmnā khyāto jagattraye

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า: “โอ้พระราชา ณ สถานที่ของท่านนี้เอง เราจักประทับเป็นผู้ไม่หวั่นไหว และด้วยนามว่า ‘อจเลศวร’ เราจักเลื่องลือไปทั่วสามโลก”

भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अचलःimmovable
अचलः:
Kriya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; अहम् इत्यस्य विशेषणम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
भविष्यामिwill become
भविष्यामि:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (Locative adverb)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
भूमिपO king
भूमिप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभूमिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
अचलेश्वरःLord of the Immovable (Acaleśvara)
अचलेश्वरः:
Karta (Subject complement/name)
TypeNoun
Rootअचल + ईश्वर (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अचलस्य ईश्वरः)
इतिthus
इति:
Vacana-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
एवindeed/only
एव:
Nipata (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
नाम्नाby the name
नाम्ना:
Karana (Means: by name)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
ख्यातःrenowned/known
ख्यातः:
Kriya (Predicate)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; अहम्/ईश्वरः इत्यस्य विधेयम्
जगत्-त्रयेin the three worlds
जगत्-त्रये:
Adhikarana (Location/sphere)
TypeNoun
Rootजगत् + त्रय (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतां त्रये)

Bhagavān (Śiva/Maheśvara)

B
Bhagavān
B
Bhūmipa (King)
A
Acaleśvara
J
Jagattraya (three worlds)

FAQs

Śiva’s grace becomes ‘fixed’ at a sacred place through divine resolve, making the site a stable refuge for devotees.

The verse glorifies the locale where Śiva is established and becomes famed as “Acaleśvara” within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya.

An implicit foundation is given for liṅga-sthāpanā (establishment) and darśana of Acaleśvara at this place.