Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

ततः क्षत्रियभार्याः प्रागृतुस्नानात्समाययुः । ब्राह्मणान्पुत्रजन्मार्थं न कामार्थं कथंचन

tataḥ kṣatriyabhāryāḥ prāgṛtusnānātsamāyayuḥ | brāhmaṇānputrajanmārthaṃ na kāmārthaṃ kathaṃcana

ครั้นแล้ว ภรรยาของเหล่ากษัตริย์กษัตริยะได้ทำพิธีอาบน้ำตามฤดูกาล (ฤตุสนาน) ก่อน แล้วจึงเข้าไปหาพราหมณ์ทั้งหลายเพื่อให้กำเนิดบุตร มิใช่เพื่อกามารมณ์แต่อย่างใด

ततःthen, thereafter
ततः:
Discourse/Temporal link (सम्बन्ध/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (thereupon/then)
क्षत्रियभार्याःwives of Kṣatriyas
क्षत्रियभार्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (क्षत्रियाणां भार्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्राक्before
प्राक्:
Temporal modifier (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; पूर्वकालवाचक (before)
ऋतुस्नानात्from the (post-)menses bath / after the seasonal bath
ऋतुस्नानात्:
Apadana (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ऋतोः स्नानम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
समाययुःthey came/approached
समाययुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
पुत्रजन्मार्थम्for the purpose of begetting a son
पुत्रजन्मार्थम्:
Purpose (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + जन्मन्/जन्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पुत्रस्य जन्मनः अर्थः/प्रयोजनम्); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
कामार्थम्for pleasure/desire
कामार्थम्:
Purpose (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष (कामाय अर्थः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे
कथंचनin any way at all
कथंचन:
Adverbial modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formअव्यय; कदाचनार्थे/कथमपि (in any way at all)

Unspecified narrator within Tīrthamāhātmya

Type: ghat

Scene: Widowed or bereaved kṣatriya women perform seasonal bathing at a sacred waterbody at dawn, then approach seated brāhmaṇas with offerings, faces composed and resolute.

K
Kṣatriya wives
B
Brāhmaṇas

FAQs

Purāṇic dharma distinguishes intention: actions oriented to lineage, duty, and social stability are praised over acts driven by mere desire.

The passage is moving toward a specific tīrtha (Vāsiṣṭha Kuṇḍa) whose snāna is said to grant conception.

Ṛtu-snānā (a ritually appropriate bath connected with the season/period) is explicitly mentioned as a preparatory observance.