Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

पूजार्थं चापि वृत्त्यर्थं भोगार्थं च विशेषतः । तस्माद्युष्माभिरेवास्य पूजा कार्या प्रयत्नतः । रथयात्रा विशेषेण दयां कृत्वा ममोपरि

pūjārthaṃ cāpi vṛttyarthaṃ bhogārthaṃ ca viśeṣataḥ | tasmādyuṣmābhirevāsya pūjā kāryā prayatnataḥ | rathayātrā viśeṣeṇa dayāṃ kṛtvā mamopari

เพื่อการบูชา เพื่อเป็นเครื่องเกื้อหนุนชีพ และโดยเฉพาะเพื่อโภคะอันศักดิ์สิทธิ์และความรุ่งเรืองแห่งพิธีกรรม เพราะฉะนั้นท่านทั้งหลายจงบำเพ็ญปูชาแด่พระองค์ด้วยความเพียร โดยเฉพาะรถยาตรา และโปรดเมตตาข้าพเจ้าด้วย

पूजा-अर्थम्for worship
पूजा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootपूजा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; द्वितीया-एकवचनरूपेण ‘-अर्थम्’ (for the sake of)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
वृत्ति-अर्थम्for livelihood
वृत्ति-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootवृत्ति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; ‘वृत्त्यर्थम्’ = for livelihood/maintenance
भोग-अर्थम्for enjoyment
भोग-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootभोग (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; ‘for enjoyment/benefit’
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (especially)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु-अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे ‘therefore/from that reason’
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), बहुवचन; सर्वनाम
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphasis/only)
अस्यof this (liṅga)/his
अस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम्/एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम (of this/of him)
पूजाworship
पूजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कार्याshould be done
कार्या:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be done/should be done’ (पूजा कार्या)
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्नतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = ‘with effort/diligently’
रथ-यात्राchariot procession
रथ-यात्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः षष्ठी/तत्पुरुषः (रथस्य यात्रा)
विशेषेणparticularly
विशेषेण:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (especially/in particular)
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कृत्वाhaving shown/done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having done’
ममof me/my
मम:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
उपरिupon/towards (me)
उपरि:
Sampradana/Adhikarana (Target/Location)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गार्थक/संबन्धबोधक (postposition) = ‘upon/towards’

Unspecified (petitioner addressing brāhmaṇas, within Sūta’s narration-context)

Type: temple

Listener: dvijottamāḥ

Scene: A king earnestly requests brāhmaṇas to take up the liṅga’s worship for livelihood and prosperity, emphasizing a grand rathayātrā; the imagined scene expands to a chariot festival with devotees.

Ś
Śiva (liṅga)
B
Brāhmaṇas
R
Rathayātrā

FAQs

Sustaining worship and festival-service is presented as both dharma and compassionate support for the sacred institution/community.

The passage is within Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the local liṅga-cult and its procession are highlighted without a clear site-name in the excerpt.

Regular pūjā with special emphasis on ratha-yātrā (chariot procession/festival) for the liṅga.