Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 86

अत्रस्थेन यतो मुष्टास्त्वया लोकाः पुरा द्विज । मुखाराख्यं ततस्तीर्थमेतत्ख्यातिं गमिष्यति

atrasthena yato muṣṭāstvayā lokāḥ purā dvija | mukhārākhyaṃ tatastīrthametatkhyātiṃ gamiṣyati

โอ้พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง! เพราะเมื่อพำนักอยู่ ณ ที่นี้แต่ก่อน เจ้าเคยปล้นผู้คน ดังนั้นทิรถะแห่งนี้จักมีชื่อเสียงด้วยนามว่า ‘มุขารา’

अत्रस्थेनby (you) being here, by one stationed here
अत्रस्थेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-पूर्वपद-तत्पुरुषः (atrastha = situated here); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (त्वया इत्यस्य)
यतःbecause, since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेत्वर्थे
मुष्टाःrobbed, plundered
मुष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुष् (धातु) → मुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP) ‘stolen’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (लोकाः)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
लोकाःpeople
लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पुराformerly, earlier
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
द्विजO twice-born (brāhmaṇa)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
मुखाराख्यम्named ‘Mukhāra’
मुखाराख्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुखार + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (नाम-निर्देशः) ‘mukhāra-ākhya’ = called Mukhāra; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तीर्थम्)
ततःtherefore, then
ततः:
Hetu/Sequence (हेतु/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः-अव्ययम् (adverb: therefore/then)
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तीर्थम्)
ख्यातिम्fame, renown
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
गमिष्यतिwill attain, will go to
गमिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

The sages (Munis)

Tirtha: Mukhārā-tīrtha

Type: ghat

Listener: Brāhmaṇas (viprāḥ) and/or the addressed brāhmaṇa

Scene: A sage points to a river ford/ghāṭa as he recounts that the brāhmaṇa once robbed travelers there; the scene juxtaposes shadowy past (robbery) with present sanctity (tīrtha).

M
Mukhārā Tīrtha
D
dvija

FAQs

Even places associated with wrongdoing can be transfigured into tīrthas when repentance and sanctifying power manifest.

Mukhārā Tīrtha is explicitly named as the famed sacred site arising from this episode.

Not yet a prescription here; it establishes the tīrtha’s name and forthcoming renown.