Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

ततः स दुःखसंयुक्तः फलार्थं प्रययौ वने । न च किंचिदवाप्नोति सर्वे शुष्का महीरुहाः

tataḥ sa duḥkhasaṃyuktaḥ phalārthaṃ prayayau vane | na ca kiṃcidavāpnoti sarve śuṣkā mahīruhāḥ

แล้วเขาผู้แบกความทุกข์ไว้ก็เข้าไปในป่าเพื่อแสวงหาผลไม้ แต่ไม่พบสิ่งใดเลย เพราะไม้ยืนต้นทั้งปวงแห้งเหี่ยวสิ้นแล้ว

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय — तदनन्तरम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘he’
दुःखसंयुक्तःafflicted with sorrow
दुःखसंयुक्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootदुःख + संयुक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (दुःखेन संयुक्तः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘joined with sorrow’
फलार्थम्for fruits
फलार्थम्:
Prayojana (Purpose)
TypeNoun
Rootफल + अर्थ (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (फलस्य अर्थः/फलार्थम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — प्रयोजन (for the sake of fruit)
प्रययौwent
प्रययौ:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘went forth’
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — अधिकरण (in the forest)
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय — निषेध
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formअव्यय — समुच्चय
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘anything’
अवाप्नोतिobtains
अवाप्नोति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘obtains’
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — विशेषण (all)
शुष्काःdry
शुष्काः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — विशेषण (dry)
महीरुहाःtrees
महीरुहाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + रुह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महीम् रुहन्ति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — वृक्षाः (trees)

Narrator (specific speaker not stated in the provided excerpt)

Scene: A parched forest: cracked earth, leafless trees, Lohajaṅgha searching among branches for fruit, finding only dryness; sun harsh overhead.

FAQs

Material scarcity is portrayed as a karmic pressure-point; the dharmic response is restraint and seeking holy counsel rather than wrongdoing.

Not specified in this verse; it sets the conditions for a later tīrtha-related encounter.

None; it narrates the failure to find sustenance.