Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

तस्मात्स्वर्गेऽथ पाताले मर्त्ये वा त्रिदशेश्वर । कुरुष्वानेनरूपेण स्थितिं मासचतुष्टयम् । येन न स्यात्प्रतिज्ञाया हानिर्मम सुरेश्वर

tasmātsvarge'tha pātāle martye vā tridaśeśvara | kuruṣvānenarūpeṇa sthitiṃ māsacatuṣṭayam | yena na syātpratijñāyā hānirmama sureśvara

ดังนั้น ไม่ว่าในสวรรค์ ในนรกภูมิ (ปาตาละ) หรือในโลกมนุษย์ โอ้ ตริดศเศวร เจ้าแห่งเทพสามสิบ ขอพระองค์ทรงประทับอยู่ในรูปนี้ตลอดสี่เดือน เพื่อว่า โอ้ สุเรศวร ปฏิญญาของข้าพเจ้าจะไม่เสื่อมสูญ

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपातार्थ: therefore)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रस्तावार्थक: then/and now)
पातालेin the netherworld
पाताले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मर्त्येin the mortal world
मर्त्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
त्रिदशेश्वरO lord of the thirty gods
त्रिदशेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रिदश + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘त्रिदशानाम् ईश्वरः’
कुरुष्वdo, make
कुरुष्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
रूपेणin the form
रूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
स्थितिम्a stay, residence
स्थितिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मासचतुष्टयम्a set of four months
मासचतुष्टयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमास + चतुष्टय (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मासानां चतुष्टयम्’ (four-month period)
येनby which, so that
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सम्बन्धे ‘by which/so that’
not
:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
प्रतिज्ञायाःof the promise
प्रतिज्ञायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
हानिःloss, breach
हानिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुरेश्वरO lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर + ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

Unspecified in the snippet (petition addressed to Indra: Tridaśeśvara/Sureśvara)

Type: kshetra

Scene: The petitioner asks the Lord of the gods to remain in the same form for four months—whether in heaven, underworld, or earth—so the petitioner’s vow is not violated; cosmic three-tiered backdrop with Śiva central.

T
Tridaśeśvara (Indra)
S
Svarga
P
Pātāla
M
Martya

FAQs

Pratijñā (a vow) is sacred; when obstacles arise, one seeks righteous means and divine support to preserve dharma.

The context is the same sacred region where seasonal inaccessibility prompts this request; the narrative soon points to Hāṭakeśvara-kṣetra.

A four-month observance is implied—remaining/abiding in a fixed form for four months to uphold a vow.